اختلالات روانشناختی

حملات پانیک : علایم و روش های درمان از زبان دکتر بهشتیان

تا حالا دچار اضطراب و ترس ناگهانی و شدید شدید؟ اگر چنین اتفاقی رخ داده احتمالا یک حمله پانیک را تجربه کردید. حملات پانیک به زبان ساده ترس شدید و غیرقابل انتظار است.

وقتی به حمله پانیک دچار می شوید، قلبتان تندتند می زند، نفستان بند می آید و احساس می کنید دارید دیوانه می شوید، یا حتی می میرید. حملات پانیک غالبا بدون هیچ هشداری، و حتی گاهی بدون هیچ اتفاق یا زمینه ای، و حتی در زمان خواب، بیداری، یا استراحت روی دهد.

گاهی حملات پانیک در موقعیت های خاصی بروز می کند. موقعت هایی خاص مثل رد شدن از پل، یا صحبت کردن در جمع (به خصوص اگر فرد قبلا هم در این موقعیت دچار حمله شده باشد) بروز می کنند. معمولا در موقعیت هایی حمله رخ می دهد که احساس می کنید در معرض خطر هستید و نمی توانید بگریزید.

گاهی بدون هیچ گونه مشکل دیگر به یک یا بیش از یک حمله پانیک دچار می شوید. گاهی نیز این حمله ها به عنوان بخشی از یک اختلال دیگر، مانند اختلال پانیک، فوبی اجتماعی یا افسردگی بروز می کند.

خوشبختانه حملات پانیک صرف­نظر از علت­ شان قابل درمان هستند. در این مطلب درباره علایم و روش های مدیریت و درمان حمله پانیک صحبت خواهم کرد.

یک مثال از حمله پانیک

کیانا شش ماه پیش برای اولین بار به پانیک اتک (حمله پانیک) دچار شد. او در اتاق کار خود نشسته بود و داشت برای یک ملاقات کاری مهم آماده می شد که ناگهان موجی از ترس شدید او را فرا گرفت. پائولا احساس کرد اتاق دور سرش می چرخد و نزدیک است به زمین بیفتد. تمام بدنش می لرزد، نفسش بند آمده بود و قلبش به قدری تند می زد که نزدیک بود از قفسه سینه­اش بیرون بزند.

کیانا با تمام قدرت به میزش چسبیده بود. بعد از چند دقیقه حمله به پایان رسید، اما ترس از این حمله عمیقا کیانا را مضطرب کرده بود. سه هفته بعد مجددا یک پانیک اتک دیگر رخ داد، و به تدریج، تعداد آن ها افزایش یافت.

حمله پانیک

کیانا اصلا نمی دانست چه زمانی ممکن است به یک حمله دچار شود و بسیار نگران بود که این حالت در یک مکان عمومی به سراغش آید. به تدریج این ترس به قدری در کیانا شدت گرفت که بعد از بازگشت از محل کارش در خانه می ماند و اصلا با دوستانش بیرون نمی رفت. اخیرا قرار بود اتاق او در محل کارش به یک اتاق بزرگتر در طبقه بالاتر منتقل شود، اما او از ترس بروز حمله در آسانسور این پیشنهاد را رد کرد.

علایم حمله پانیک

نشانه های حمله پانیک به تدریج ایجاد می شوند و معمولا در طی ۱۰ دقیقه به اوج خود می رسند. این حمله به ندرت بیش از یک ساعت، و غالبا ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول می کشد. پانیک اتک یا همان حمله پانیک ممکن است در هر جایی و هر زمانی روی دهد. مثلا ممکن است وقتی مشغول خرید، قدم زدن، رانندگی یا حتی تماشای تلویزیون باشید ممکن است به یک پانیک اتک دچار شوید.

برخی نشانه های حمله پانیک عبارتند از:

  • تنگی نفس یا نفس­­نفس زدن
  • تپش قلب
  • احساس درد یا ناراحتی در قفسه سینه
  • لرزش دست یا بدن
  • احساس خفگی
  • احساس مسخ و جدا شدن از محیط اطراف
  • عرق کردن
  • حالت تهوع یا ناراحتی معده
  • احساس سرگیجه، سبکی یا ضعف
  • احساس تهوع یا احساس سوزن سوزن شدن
  • گرگرفتگی یا عرق سرد
  • ترس از مرگ، از دست دادن کنترل یا دیوانه شدن

تفاوت سکته قلبی و حمله پانیک

بسیاری از نشانه های حمله پانیک جسمی هستند و غالبا شدت آن ها به حدی است که ممکن است فکر کنید دچار حمله قلبی شده اید. بسیاری از افرادی که دچار پانیک اتک می شوند تصور می کنند قلبشان دچار مشکل شده است و به همین دلیل مکررا به متخصص قلب مراجعه می کنند یا مدام با اورژانس تماس می گیرند. اگرچه بررسی علل پزشکی این اختلال (مانند درد قفسه سینه، ضربان قلب بالا، یا مشکلات تنفسی) حائز اهمیت است اما معمولا حمله پانیک ربطی به مشکلات قلبی عروقی ندارد.

پیشنهاد می کنم این مطلب را هم بخوانید
باید و نباید های تربیت کودکان بیش فعال

اختلال یا بیماری پانیک

بسیاری از مردم فقط یک یا دو حمله پانیک را تجربه می کنند – و اگر شما هم جزو این دسته هستید، هیچ جای نگرانی نیست – اما برخی دچار اختلال پانیک می شوند. اختلال پانیک با حملات مكرر پانیک، تغييرات عمده در زندگی روزمره يا اضطراب مداوم نسبت به حملات بيشتر مشخص مي شود.

اگر علائم زیر را داشته باشید احتمالا به بیماری پانیک مبتلا هستید:

  • حملات مکرر و غیرمنتظره پانیک. این حملات فقط در شرایط خاص مثلا فقط زمان سوار شدن به هواپیما رخ نمی دهند.
  • نگرانی زیاد در مورد ابتلا به یک حمله پانیک دیگر
  • تغییر در رفتار یا سبک زندگی به دلیل حملات پانیک، مانند اجتناب از رفتن به مکان­هایی که قبلاً حمله رخ داده است

یک حمله پانیک معمولا فقط چند دقیقه طول می کشد اما اثرات زیادی بر فرد می گذارد. گاهی احساس ترس و وحشت شدید هنگام بروز حمله بر اعتماد به نفس شما تأثیر منفی می گذارد و در زندگی روزمره تان اختلال ایجاد می کند، و در نهایت، مشکلات زیر را برایتان به وجود می آورد:

اضطراب پیش ­بینی – در فاصله میان حملات پانیک به جای اینکه آرامش داشته باشید، احساس اضطراب و تنش دارید. این اضطراب ناشی از ترس از بروز حملات پانیک در آینده است. یعنی شما مدام نگران این هستید که مبادا حمله رخ دهد و شما کنترل خودتان را از دست بدهید. این “ترس از حمله” ممکن است بسیار ناتوان کننده باشد.

اجتناب فوبیک: به تدریج از رفتن به موقعیت ها یا محیط های خاص اجتناب می کنید،  چون تصور می کنید دلیل حمله قبلی شما رفتن به این موقعیت یا مکان ها بوده است. همچنین ممکن است از مکان هایی که فرار از آن ها دشوار است یا دیگران نمی توانند به شما کمک کنند امتناع می کنید. اجتناب فوبیک به تدریج به آگورافوبیا تبدیل می شود.

اختلال پانیک همراه با آگورا فوبیا

اگر شما دچار آگورا فوبیا باشید، از بروز یک حمله پانیک در جایی که گریختن از آن دشوار باشد، یا جایی که کسی نتواند به شما کمک کند ؛ می ترسید. مثلا فردی که مبتلا به آگورا فوبیا است سوار مترو نمی شود چون می ترسد مبادا در زمانی که در مترو است دچار پانیک اتک شود. و یا به مراکز خرید بزرگ نمی رود چون نگران است که مبادا حمله رخ دهد و نتواند به سرعت از آنجا خارج شود.

معمولا کسانی که مبتلا به آگورا فوبیا هستند از رفتن به مکان های زیر اجتناب می کنند:

  • رفتن به مکان­ های شلوغ مثل مراکز خرید یا باشگاه های ورزشی.
  • استفاده از اتومبیل، هواپیما، مترو و سایر روش های سفر کردن.
  • شرکت در جاهای شلوغ مثل رستوران یا موقعیت های دیگر که در آن دچار شدن به پانیک شرم­آور است.
  • انجام فعالیت های بدنی که ممکن است سبب بروز حمله شوند.
  • مصرف برخی از مواد غذایی یا نوشیدنی هایی که ممکن است باعث ایجاد حلمه شوند (مثل الکل، کافئین، قند یا داروهای خاص).
  • تنها بیرون نرفتن چون احساس امنیت نمی کنند؛ و در نهایت، خانه نشینی مداوم زیرا فقط در خانه احساس امنیت می کنند.

علل ابتلا اختلال پانیک

دلایل ابتلا به اختلال پانیک دقیقا مشخص نیست اما عوامل ژنتیک ، تجربیات اضطراب زای گذشته و استرس زیاد در موقعیت های مهم زندگی مثل فارغ التحصیل شدن از دانشگاه، کار، ازدواج، و والد شدن می تواند در ابتلا به این اختلال موثر باشد. همچنین تجربه استرس شدید، مانند فوت یکی از عزیزان، طلاق یا از دست دادن شغل نیز می تواند باعث بروز حملات پانیک شود.

برخی از شرایط پزشکی و جسمی نیز ممکن است سبب بروز حملات پانیک شوند. اگر از علائم پانیک رنج می برید حتما باید به پزشک مراجعه کنید تا احتمالات زیر را مورد بررسی قرار دهد:

  • پرولاپس دریچه میترال: یک مشکل جزئی قلبی است که وقتی یکی از دریچه های قلب به درستی بسته نمی شود رخ می دهد. این مشکل می تواند باعث افزایش ضربان قلب شود.
  • پرکاری تیروئید (غده تیروئید بیش فعال)
  • هیپوگلیسمی (قند خون پایین)
  • مصرف محرک ها (آمفتامین، کوکائین، کافئین)
  • عوارض قطع دارو

روش های درمان پانیک

مهم نیست که چقدر در مورد حملات پانیک خود احساس ناتوانی می کنید، مهم این است بدانید که کارهای بسیاری وجود دارد که می توانید برای کمک به خودتان انجام دهید. این روش ها به طور کلی عبارتند از :

  • روش های خودیاری
  • روان درمانی
  • دارو درمانی
پیشنهاد می کنم این مطلب را هم بخوانید
بیش فعالی (ADHD) در کودکان : نشانه ها ، علل ابتلا و روش های درمان

روش های خودیاری درمان پانیک 

در صورتی که شدت حملات شما زیاد نیست می توانید با انجام روش های خودیاری زیر به خودتان کمک کنید.

درباره بیماری پانیک مطالعه کنید.

آگاه­تر شدن در مورد پانیک از احساس اضطراب شما در مورد ابتلا به این اختلال می کاهد. در مورد اضطراب، اختلال پانیک، و پاسخ جنگ و گریز که در طی یک حمله پانیک روی می دهد اطلاعات کسب کنید. با این کار در مورد احساسات و حس های بدنی که هنگام حمله تجربه می کنید آگاه می شوید.

از استعمال دخانیات، الکل و کافئین خودداری کنید.

همه این مواد باعث افزایش احتمال ایجاد حملات پانیک در افراد مستعد می شوند. همچنین در مصرف  داروهایی که حاوی مواد محرک هستند (مانند قرص های رژیم غذایی و داروهای سرماخوردگی غیرخواب­آور) احتیاط کنید.

نفس کشیدن تان را کنترل کنید.

تنفس تند وشدید علایم زیادی (مانند احساس سبکی و سفتی در سینه) ایجاد می کند که شبیه علائم پانیک است. اما تنفس عمیق می تواند علائم پانیک را تسکین دهد. با یادگیری کنترل تنفس می توانید هنگام شروع اضطراب خود را آرام کنید. پس اگر یاد بگیرید چگونه تنفس خود را کنترل کنید احتمالاً احساساتی را که از آن می ترسید کمتر تجربه خواهید کرد.

تکنیک های ریلکسیشن را تمرین کنید.

وقتی فعالیت هایی مثل یوگا، مدیتیشن و آرامش عضلانی پیشرونده را به طور منظم انجام دهید، ذهن شما آرام تر می شود؛ آرامش عضلات و ذهن متضاد با پاسخ برآشفتگی در موقعیت استرس و اضطراب است. همین مساله باعث می شود کمتر دچار حمله بشوید و یا در اثر بروز حمله شدت آن کمتر از قبل باشد.

ارتباط خود را با دوستان و اعضای خانواده بیشتر کنید.

 اگر از ارتباط با دیگران اجتناب کنید، نشانه های اضطراب شما بدتر می شوند. پس بهتر است با کسانی که شما را دوست دارند ارتباط داشته باشید. اگر احساس می کنید هیچ کس نیست که بخواهید با او وقت بگذرانید، راه های مختلفی برای ملاقات با افراد جدید و شکل دادن دوستی­های جدید و حمایتی پیدا کنید.

به طور منظم ورزش کنید.

ورزش کردن یک تسکین­ دهنده طبیعی اضطراب است. پس سعی کنید حداقل ۳۰ دقیقه در روز ورزش کنید. ورزش های هوازی مثل دویدن، شنا کردن، پیاده روی، و رقصیدن بسیار موثر هستند.

به اندازه کافی بخوابید.

خواب ناکافی یا بی کیفیت می تواند شدت اضطراب را بیشتر کند. سعی کنید هفت تا نه ساعت در شبانه روز بخوابید.

روان درمانی : درمان قطعی پانیک

در صورتی که علایم پانیک شما شدیدتر است و با انجام روش های فوق نتوانستید به خودتان کمک کنید بهتر است از یک متخصص کمک بگیرید.

برای درمان قطعی پانیک بهترین راه کمک گرفتن از دکتر روانشناس و روانپزشک است. خوشبختانه تحقیقات متعدد نشان می دهد علی رغم نشانه های شدید و ناتوان کننده بیماری پانیک ، روش های مطمئنی برای درمان آن وجود دارد که می تواند به شما در درمان آن کمک کند.

درمان شناختی-رفتاری حمله پانیک

در این روش، روانشناس به الگوهای فکری و رفتارهایی که سبب بروز حملات پانیک در شما می شوند توجه دارد و به شما کمک می کند به شکل منطقی­ تری به ترس خود نگاه کنید. مثلا اگر در حین رانندگی یک حمله پانیک را تجربه کرده باشید، از خودتان می پرسید بدترین اتفاقی که می توانست بیفتد چه بود؟ شاید فقط مجبور شده بودید سریعا در کنار جاده توقف کنید، اما با کسی تصادف نکرده اید یا به درختی برخورد نکرده اید. در واقع وقتی واقع بینانه به مساله نگاه می کنید درمی­یابید که حمله پانیک به اندازه ای هم که فکر می کردید ترسناک و نگران کننده نیست.

مواجهه درمانی اختلال پانیک

در این روش روانشناس به شما کمک می کند حس های فیزیکی مربوط به پانیک را در محیطی ایمن و کنترل­ شده تجربه کنید، و به این ترتیب، راه های سالمتری برای مقابله با آن ها پیدا کنید. در این نوع درمان درمانگر از شما می خواهد تندتند نفس بکشید، سرتان را سریع تکان دهید یا نفس تان را حبس کنید. این فعالیت های مختلف، حس هایی شبیه علایم پانیک را در شما ایجاد می کنند. با هر بار مواجه مقداری از ترس شما از حس های بدنی تان کاهش می یابد و بیشتر احساس می کنید که بر زندگی تان کنترل دارید.

پیشنهاد می کنم این مطلب را هم بخوانید
7 باور غلط درباره حملات پانیک (وحشت زدگی)

مواجه درمانی برای اختلال پانیک همراه با آگورافوبیا شامل مواجه کردن شما با موقعیت هایی است که از آن ها می ترسید و اجتناب می کنید. در این درمان نیز مانند مواجه درمانی برای فوبی های خاص، شما با موقعیت های هرس­آور مواجه می شوید و آنقدر در این موقعیت قرار می گیرید که احساس ترس تان رفع گردد. در این تمرین متوجه می شوید موقعیت های مختلف به اندازه ای که فکر می کنید ترسناک نیستند و اگر در چنین موقعیت هایی قرار گرفتید می توانید هیجانات تان را کنترل کنید.

روان درمانی تحلیلی : درمان قطعی پانیک 

معمولا افرادی که دچار حملات پانیک می شوند نمی دانند دلیل حملات آنها چیست و همین مساله باعث نگرانی بیشتر آنها می شود؟ اما آیا واقعا هیچ دلیلی برای بروز حملات وجود ندارد؟ واقعیت این است که دلیلی برای بروز حملات وجود دارد اما ما از آن دلایل آگاه نیستیم. به عبارت ساده تر عوامل ناخودآگاه باعث بروز حملات می شود.

حالا اگر این عوامل ناخودآگاه شناسایی و حل شوند، بیماری پانیک درمان می شود.

در این روش روانشناس تحلیل گر ریشه ها و علل ناهشیار ایجاد حمله پانیک در مغز شما را شناسایی و رفع می کند. پس از شناسایی و درمان این علایم ، مشکل شما رفع خواهد شد.

این روش جزو روش های درمان قطعی پانیک است. چون فقط در این روش درمانی است که علل ایجاد حمله پانیک شناسایی و درمان می شوند.

هیپنوتیزم درمانی پانیک

هیپنوتیزم درمانی با دسترسی راحت تر به ضمیرناخودآگاه و شناسایی علل راه اندازی علایم پانیک و رفع آنها می تواند به درمان پانیک کمک کند.

دارو درمانی پانیک

گاهی برای کنترل موقت یا کاهش برخی نشانه های اختلال پانیک از دارو درمانی استفاده می شود. اما دارو قادر نیست مشکل شما را به طور کامل رفع کند. به عبارت دیگر دارو بیشتر نشانه های شما را تسکین می دهد. استفاده از دارو در موارد شدید اختلال پانیک مفید است.

حملات پانیک

بهتر است از دارو درمانی در کنار روان درمانی استفاده شود. دارو زمانی بیشترین تاثیر را خواهد داشت که با سایر درمان ها و تغییر در سبک زندگی همراه شود تا دلایل زیربنایی این اختلال شناسایی و اصلاح شوند.

برخی داروهای مفید برای درمان پانیک

ضدافسردگی ها: اثربخشی این داروها به چند هفته زمان نیاز دارد. پس اگر می خواهید از مصرف این داروها نتیجه بگیرید باید به طور پیوسته آن ها را مصرف کنید نه فقط در دوره ای که دچار حمله پانیک می شوید.

بنزودیازپین ها: این ها داروهایی ضد اضطرابی هستند که خیلی سریع اثر می کنند (معمولا بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه). مصرف این داروها در زمان بروز حمله پانیک به سرعت شما را آرام می کند. اما متاسفانه مصرف آن ها بسیار اعتیاردآور است. بنابراین، مصرف آن ها باید حتما با مشورت پزشک باشد.

چطور به کسی که دچار حمله پانیک شده است کمک کنیم؟

دیدن یک دوست یا شخص عزیزی که دچار حمله پانیک شده است ممکن است شما را بترساند. نفس کشیدن فرد در این حالت غیرطبیعی و تندتند می شود، سرش گیج می رود، می لرزد، عرق می کند، و احساس می کند که به زودی دچار حمله قلبی می شود. شاید شما فکر کنید که واکنش پانیک این فرد به این موقعیت خاص خیلی بی منطق و غیرعقلانی است؛ اما واقعیت این است که این علائم برای او کاملا واقعی هستند و ممکن است به شدت او را بترسانند. اینکه شما به او بگویید نترسد، یا اتفاقی نمی افتد او را آرام نمی کند. اما اگر کمکش کنید که این حمله را پشت سر بگذارد، ترس او از حملات آینده کمتر می شود.

آرامش خودتان را حفظ کنید. سعی کنید آرام باشید، او را درک کنید، و بی­آنکه قضاوتش کنید کمکش کنید تا از علایم این حمله زودتر خلاص شود.

به او کمک کنید روی تنفسش متمرکز شود. فرد را روی یک کاناپه راحت بنشانید و به او کمک کنید تا چند دقیقه روی تنفسش متمرکز شود و نفس های عمیق بکشد.

با هم یک کار فیزیکی انجام دهید. با هم دست هایتان را بلند کنید، یا مثلا روی پاهایتان بیاستید. این کار سبب می شود استرس بیمار کاهش یابد.

حواس او را پرت کنید. از بیمار بخواهید پنج چیز را که در اطرافتان هستند نام ببرد، یا خیلی آرام و باحوصله در مورد یک چیز مورد علاقه­تان صحبت کنید.

برچسب ها

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code

دکمه بازگشت به بالا
error:
بستن