اگر به رفتارهای روزمرهتان دقت کنید، احتمالاً کارهایی را پیدا میکنید که تقریباً بدون فکر کردن انجامشان میدهید. موقعیت مشخصی پیش میآید و رفتار انگار خودش شروع میشود.
در مقابل، رفتارهایی هم هستند که مدتهاست تصمیم گرفتهاید انجامشان دهید، برایشان برنامه ریختهاید و حتی چند بار شروعشان کردهاید؛ اما هنوز هر بار برای انجام دادنشان باید تصمیم بگیرید و به خودتان فشار بیاورید.
سؤال این اپیزود همین تفاوت است:
چه چیزی باعث میشود یک رفتار بهتدریج خودکار شود، در حالی که رفتاری دیگر حتی با وجود انگیزه و تکرار همچنان به تلاش آگاهانه نیاز دارد؟
یک پاسخ ساده میتواند این باشد که «بعضی کارها لذتبخشترند». لذت و پاداش میتوانند مهم باشند، اما تمام ماجرا نیستند. بسیاری از رفتارهای روزمره بیش از آنکه به خاطر لذت لحظهای تکرار شوند، به این دلیل پایدار شدهاند که بارها در شرایط مشابه انجام شدهاند.
وقتی یک رفتار repeatedly در حضور نشانهها و موقعیتهای نسبتاً ثابت تکرار میشود، بهتدریج ارتباط میان آن موقعیت و رفتار قویتر میشود. در نتیجه، برای شروع رفتار هر بار به همان میزان تصمیمگیری آگاهانه نیاز نداریم.
اما تکرار بهتنهایی کافی نیست.
محیطی که رفتار در آن اتفاق میافتد، نشانهای که آن را آغاز میکند و میزان اصطکاک میان تصمیم و اجرا میتوانند مسیر شکلگیری یک عادت را بسیار آسانتر یا دشوارتر کنند.
گاهی تفاوت میان رفتاری که «خودش راه میافتد» و رفتاری که همیشه باید برای انجامش تلاش کنیم، نه در اراده ما، بلکه در ساختاری است که اطراف آن رفتار ساختهایم.
در این اپیزود سراغ همین فرایند میرویم: اینکه یک رفتار چگونه از کاری که نیازمند تصمیم است به رفتاری نسبتاً خودکار تبدیل میشود، چرا تکرارِ صرف همیشه کافی نیست و چگونه میتوان شرایطی ایجاد کرد که شکلگیری یک عادت محتملتر شود.
در این اپیزود میشنوید:
- خودکار شدن یک رفتار دقیقاً یعنی چه
- نشانهها چه نقشی در شروع رفتار دارند
- چرا تکرار در یک زمینه نسبتاً ثابت برای شکلگیری عادت اهمیت دارد
- چرا انگیزه بهتنهایی نمیتواند یک رفتار را به عادت تبدیل کند
- اصطکاک رفتاری چیست و چگونه احتمال انجام یک رفتار را تغییر میدهد
- چرا بعضی رفتارهای مفید با وجود تکرار همچنان خودکار نمیشوند
- چگونه میتوان شرایط را برای شکلگیری یک عادت بهتر طراحی کرد
این اپیزود دومین قسمت از مجموعه «عادت» در پادکست اتاق درمان است. اگر قسمت اول را نشنیدهاید، بهتر است این مجموعه را از قسمت اول شروع کنید.
