تست ترس از موفقیت، آیا ناخواسته جلوی پیشرفت خودتان را می‌گیرید؟
بیشتر ما فکر می‌کنیم همه آدم‌ها دوست دارند موفق شوند؛ اما ماجرا همیشه به این سادگی نیست.
گاهی فرد واقعاً موفقیت را می‌خواهد، برای آن تلاش هم می‌کند، اما هرچه به نتیجه نزدیک‌تر می‌شود رفتارهایی انجام می‌دهد که او را از هدف دور می‌کند.
ممکن است یک فرصت خوب را جدی نگیرد، کار مهمی را تا لحظه آخر عقب بیندازد، درست زمانی که همه چیز خوب پیش می‌رود انگیزه‌اش کاهش پیدا کند یا با خودش فکر کند:
«اگر موفق شوم، بعدش چه؟»
«اگر نتوانم این موفقیت را حفظ کنم چه؟»
«اگر انتظار همه از من بالا برود چه؟»
«اگر دیگران نسبت به من حس خوبی نداشته باشند چه؟»
در چنین شرایطی ممکن است بخشی از مسئله به ترس از موفقیت و پیامدهای آن مربوط باشد.
تست ترس از موفقیت به شما کمک می‌کند بررسی کنید آیا در کنار میل به پیشرفت، نگرانی‌هایی درباره پیامدهای موفق شدن دارید که ممکن است روی تصمیم‌ها و رفتار شما اثر بگذارند.
ترس از موفقیت یعنی چه؟
ترس از موفقیت معمولاً به این معنی نیست که فرد از خودِ موفق شدن بدش می‌آید.
بیشتر اوقات فرد از چیزهایی می‌ترسد که تصور می‌کند بعد از موفقیت اتفاق خواهند افتاد.
مثلاً ممکن است موفقیت در ذهن او مساوی باشد با:
مسئولیت بیشتر، انتظار بالاتر دیگران، فشار برای حفظ عملکرد، دیده شدن و قضاوت شدن، رقابت بیشتر یا تغییر در روابط.
در نتیجه فرد از یک طرف موفقیت را می‌خواهد و از طرف دیگر، بخشی از ذهن او تلاش می‌کند از هزینه‌های احتمالی آن دور بماند.
همین تعارض می‌تواند باعث شود گاهی رفتارهای فرد با هدف‌هایی که برای خودش تعیین کرده هماهنگ نباشد.
یک مثال ساده
فرض کنید قرار است برای موقعیت شغلی بسیار خوبی درخواست بدهید.
رزومه مناسبی دارید و خودتان هم می‌دانید شانس خوبی دارید.
اما هر بار ارسال درخواست را عقب می‌اندازید.
در ظاهر ممکن است بگویید:
«هنوز رزومه‌ام کامل نیست.»
اما اگر دقیق‌تر نگاه کنید شاید فکر دیگری پشت آن باشد:
«اگر قبول شوم، مسئولیت زیادی پیدا می‌کنم.»
یا:
«اگر این بار موفق شوم، همه انتظار خواهند داشت همیشه در همین سطح باشم.»
در چنین شرایطی چیزی که مانع حرکت شما شده لزوماً ترس از شکست نیست؛ ممکن است موفق شدن هم برای ذهن شما پیامدهای نگران‌کننده‌ای داشته باشد.
ترس از موفقیت چه نشانه‌هایی می‌تواند داشته باشد؟
ترس از موفقیت در افراد مختلف یک شکل ثابت ندارد. ممکن است فرد هدف‌های بزرگی داشته باشد، اما هر بار که به آنها نزدیک می‌شود عقب بکشد. ممکن است موفقیت‌های خود را کوچک جلوه دهد، فرصت‌های خوب را نپذیرد یا درست قبل از یک مرحله مهم اهمال‌کاری کند.
گاهی فرد احساس می‌کند اگر خیلی موفق شود، دیگران از او فاصله می‌گیرند یا او را مغرور می‌دانند. فرد دیگری ممکن است بیشتر از این بترسد که موفقیت باعث شود مسئولیت‌ها و انتظارات از او چند برابر شوند.
در بعضی افراد نیز مسئله اصلی حفظ موفقیت است:
«اگر یک بار عالی عمل کنم، از این به بعد همه همین را از من انتظار دارند.»
نکته مهم این است که هر تعلل، تردید یا از دست دادن فرصت به معنی ترس از موفقیت نیست. باید دید این الگو چقدر تکرار می‌شود و چه چیزی پشت آن قرار دارد.
ترس از موفقیت با ترس از شکست چه تفاوتی دارد؟
این دو می‌توانند رفتارهای بسیار مشابهی ایجاد کنند.
در هر دو حالت ممکن است فرد کار را عقب بیندازد، فرصت مهمی را از دست بدهد یا از موقعیتی که توانایی موفق شدن در آن را دارد کنار بکشد.
اما فکر پشت رفتار متفاوت است.
در ترس از شکست نگرانی بیشتر چیزی شبیه این است:
«اگر نتوانم چه؟»
«اگر شکست بخورم چه فکری درباره من می‌کنند؟»
اما در ترس از موفقیت ممکن است فکر اصلی این باشد:
«اگر موفق شوم چه اتفاقی می‌افتد؟»
«آیا از پس انتظارهای بعدی برمی‌آیم؟»
«آیا زندگی و روابط من تغییر می‌کند؟»
البته ممکن است یک فرد هر دو ترس را هم‌زمان تجربه کند.
چرا ممکن است کسی از موفقیت بترسد؟
دلایل این تجربه برای همه یکسان نیست.
برای بعضی افراد، موفقیت با فشار و مسئولیت بیشتر گره خورده است. ممکن است تصور کنند هرچه موفق‌تر شوند، دیگر اجازه اشتباه کردن ندارند.
برای فرد دیگری، دیده شدن مسئله اصلی است. موفقیت یعنی توجه بیشتر دیگران و در نتیجه احتمال بیشتر قضاوت و انتقاد.
گاهی فرد نگران تغییر روابط است. ممکن است در ذهنش این نگرانی وجود داشته باشد که:
«اگر از اطرافیانم موفق‌تر شوم، دیگر مثل قبل مرا نمی‌پذیرند.»
در برخی افراد نیز تجربه‌های گذشته نقش دارد. شاید قبلاً زمانی که عملکرد خوبی داشته‌اند، به جای تشویق با حسادت، فشار یا توقع بیشتر روبه‌رو شده‌اند.
گاهی هم مسئله به تصویری مربوط می‌شود که فرد سال‌ها از خودش داشته است. اگر کسی همیشه خودش را «آدم معمولی»، «کسی که زیاد جلو نمی‌آید» یا «فردی که نباید جلب توجه کند» دیده باشد، موفقیت بزرگ ممکن است با این تصویر قدیمی از خودش ناسازگار به نظر برسد.
خودخرابکاری چه ارتباطی با ترس از موفقیت دارد؟
گاهی فرد هدفی را واقعاً می‌خواهد اما رفتارهایی انجام می‌دهد که احتمال رسیدن به آن را کاهش می‌دهد.
برای مثال ممکن است درست قبل از امتحان مهم درس خواندن را کنار بگذارد، قبل از یک مصاحبه مهم آماده نشود، پروژه‌ای را که می‌تواند موفق باشد نیمه‌کاره رها کند یا فرصتی را که مدت‌ها منتظرش بوده نپذیرد.
به این نوع رفتارها گاهی خودخرابکاری یا خودمانع‌تراشی گفته می‌شود.
اما مهم است بدانیم هر خودخرابکاری ناشی از ترس از موفقیت نیست.
اضطراب، کمال‌گرایی، ترس از شکست، افسردگی، مشکلات توجه، اهمال‌کاری یا حتی خستگی می‌توانند رفتار مشابهی ایجاد کنند.
بنابراین بعد از مشاهده چنین رفتاری بهتر است سریع نتیجه نگیریم و ابتدا ببینیم دقیقاً از چه چیزی می‌ترسیم.
تست ترس از موفقیت چه چیزی را بررسی می‌کند؟
این تست کمک می‌کند نگرش شما نسبت به موفقیت و پیامدهای آن روشن‌تر شود.
مثلاً ممکن است متوجه شوید موفقیت را همراه با فشار، رقابت، تنهایی، مسئولیت یا از دست دادن آرامش می‌بینید.
یا ممکن است متوجه شوید از موفقیت لذت می‌برید و نگرانی خاصی درباره پیامدهای آن ندارید.
هدف تست این نیست که شما را به دو گروه «ترسیده از موفقیت» و «نترسیده از موفقیت» تقسیم کند.
مهم‌تر این است که بفهمید:
موفق شدن در ذهن من چه معنایی دارد؟
اگر پاسخ شما پر از هزینه، خطر و نگرانی باشد، ممکن است بخشی از مقاومت شما در برابر پیشرفت قابل‌فهم‌تر شود.
اگر نمره من بالا باشد یعنی چه؟
نمره بالاتر معمولاً نشان می‌دهد نگرانی‌ها و باورهای منفی شما درباره موفقیت و پیامدهای آن پررنگ‌تر هستند.
اما این نتیجه به معنی وجود یک اختلال روان‌شناختی نیست.
«ترس از موفقیت» به خودی خود یک تشخیص روان‌پزشکی مستقل نیست و نتیجه این تست بهتر است به‌عنوان یک ابزار خودشناسی در نظر گرفته شود.
بعد از دیدن نمره فقط نگویید:
«من از موفقیت می‌ترسم.»
سؤال مهم‌تر این است:
«موفقیت دقیقاً چه چیزی را در ذهن من تهدید می‌کند؟»
پاسخ این سؤال برای افراد مختلف بسیار متفاوت است.
شاید شما از موفقیت نمی‌ترسید؛ از هزینه آن می‌ترسید
این تمایز اهمیت زیادی دارد.
ممکن است واقعاً دوست داشته باشید پیشرفت کنید، اما تصور کنید بعد از آن:
دیگر وقتی برای خودتان ندارید.
باید همیشه عالی باشید.
دیگران از شما بیشتر انتظار خواهند داشت.
مسئولیتتان چند برابر خواهد شد.
یا ممکن است روابطتان تغییر کند.
در این صورت مسئله لزوماً «ترس از موفقیت» به معنای ساده نیست.
ممکن است شما درباره هزینه‌ای که تصور می‌کنید باید برای موفقیت بپردازید نگران باشید.
این موضوع قابل بررسی و تغییر است.
اگر موفقیت باعث بالا رفتن انتظار دیگران شود چه؟
این نگرانی تا حدی واقعی است.
گاهی عملکرد خوب واقعاً باعث می‌شود دیگران انتظار بیشتری داشته باشند.
اما نکته مهم این است که موفق شدن به این معنی نیست که از آن پس موظفید همیشه عالی عمل کنید.
می‌توانید موفق باشید و همچنان اشتباه کنید.
می‌توانید مسئولیت بیشتری بگیرید و هم‌زمان مرز تعیین کنید.
و می‌توانید یک عملکرد خوب داشته باشید بدون اینکه مجبور باشید هر بار آن را تکرار یا بهتر کنید.
گاهی لازم است بین این دو جمله تفاوت بگذاریم:
«دیگران ممکن است انتظار بیشتری داشته باشند.»
و:
«من موظفم تمام انتظارهای آنها را برآورده کنم.»
اولی ممکن است واقعیت داشته باشد؛ دومی الزاماً درست نیست.
اگر از موفق‌تر شدن از اطرافیانم احساس گناه کنم چه؟
گاهی پیشرفت خودمان در کنار مشکلات یا موفقیت کمتر دیگران احساس ناخوشایندی ایجاد می‌کند.
ممکن است با خودمان فکر کنیم:
«اگر من موفق شوم و دوستم نشود، رابطه ما تغییر می‌کند.»
یا:
«نمی‌خواهم فکر کنند خودم را از آنها بهتر می‌دانم.»
اما موفقیت شما به خودی خود به معنی تحقیر یا شکست دیگری نیست.
می‌توانید پیشرفت کنید و همچنان متواضع، همراه و صمیمی باقی بمانید.
کوچک کردن خودتان تضمین نمی‌کند رابطه سالم‌تری داشته باشید.
چگونه بفهمم دارم خودم را عقب نگه می‌دارم؟
به چند موقعیت اخیر فکر کنید که فرصت پیشرفت داشته‌اید.
آیا درست زمانی که کار مهم شده، میزان اهمال‌کاری شما بیشتر شده است؟
آیا فرصت‌هایی را که برای آنها آمادگی داشتید رد کرده‌اید؟
آیا وقتی دیگران از شما تعریف کرده‌اند سریع موفقیتتان را کم‌اهمیت جلوه داده‌اید؟
آیا بعد از یک موفقیت، به جای لذت بردن بیشتر نگران این شده‌اید که «حالا باید چه کار کنم؟»
اگر این الگو مرتب تکرار می‌شود، ارزش دارد ببینید چه فکر یا ترسی پشت آن قرار دارد.
اگر نتیجه تست بالا بود چه کار کنم؟
اول لازم نیست با خودتان بجنگید.
به جای اینکه بگویید:
«چرا خودم را خراب می‌کنم؟»
سعی کنید دقیق‌تر بفهمید:
«ذهن من تصور می‌کند موفقیت چه خطری برایم دارد؟»
اگر نگرانی شما افزایش مسئولیت است، باید روی مرزها و انتخاب مسئولیت‌ها کار کنید.
اگر مسئله قضاوت شدن است، باید توانایی تحمل دیده شدن و ارزیابی شدن را تقویت کنید.
اگر از بالا رفتن انتظار دیگران می‌ترسید، لازم است یاد بگیرید موفقیت مساوی با تعهد به عملکرد بی‌نقص نیست.
اگر نگران تغییر روابط هستید، بررسی کنید کدام روابط واقعاً نمی‌توانند رشد شما را تحمل کنند و کدام نگرانی‌ها بیشتر پیش‌بینی ذهن شما هستند.
هدف این نیست که خودتان را مجبور کنید از موفقیت نترسید.
هدف این است که ترس مبهم را به یک نگرانی مشخص تبدیل کنید؛ چون نگرانی مشخص معمولاً قابل مدیریت‌تر است.
بعد از انجام تست این ۵ سؤال را از خودتان بپرسید
- اگر واقعاً به هدفم برسم، از چه چیزی بیشتر می‌ترسم؟
- فکر می‌کنم موفقیت چه هزینه‌ای برای من خواهد داشت؟
- آیا وقتی به هدف نزدیک می‌شوم رفتارهایی انجام می‌دهم که شانس موفقیتم را کم می‌کنند؟
- بیشتر از خود موفقیت می‌ترسم یا از انتظارات، مسئولیت و قضاوتی که بعد از آن ممکن است ایجاد شود؟
- اگر می‌توانستم موفق شوم بدون اینکه مجبور باشم کامل باشم یا همه را راضی کنم، چه انتخاب متفاوتی انجام می‌دادم؟
پاسخ این سؤال‌ها می‌تواند از خود نمره تست مهم‌تر باشد.
چه زمانی بهتر است این موضوع را جدی‌تر بررسی کنیم؟
اگر متوجه شده‌اید بارها در آستانه رسیدن به هدف عقب می‌کشید، فرصت‌های مهم را از دست می‌دهید، موفقیت باعث اضطراب شدید شما می‌شود یا الگوی خودمانع‌تراشی در شغل، تحصیل یا روابطتان مرتب تکرار می‌شود، بررسی دقیق‌تر آن می‌تواند مفید باشد.
گاهی پشت این الگو ترس از شکست، کمال‌گرایی، اضطراب اجتماعی، عزت‌نفس پایین، احساس گناه یا تجربه‌های گذشته قرار دارد.
در چنین شرایطی کار با روان‌شناس می‌تواند کمک کند مشخص شود مسئله اصلی دقیقاً چیست؛ نه اینکه صرفاً برچسب «ترس از موفقیت» به رفتار شما زده شود.
درباره تست ترس از موفقیت
یکی از ابزارهای شناخته‌شده در این زمینه Fear of Success Scale یا FOSS است که توسط زاکرمن و آلیسون طراحی شد.
نسخه اصلی این مقیاس شامل ۲۷ سؤال است و برای بررسی تفاوت افراد در نگرش و تمایل به اجتناب از موفقیت طراحی شده است.
این آزمون به نگرش فرد نسبت به مزایا و هزینه‌های موفقیت و بعضی باورهای مرتبط با رقابت و موفق شدن توجه می‌کند.
نتیجه آن بهتر است برای خودشناسی و بررسی نگرش فرد به موفقیت استفاده شود و به‌تنهایی تشخیص یک اختلال روان‌شناختی محسوب نمی‌شود.
نکته مهم در پایان
گاهی چیزی که مانع پیشرفت ما می‌شود این نیست که فکر می‌کنیم:
«نمی‌توانم موفق شوم.»
بلکه این است که در جایی از ذهنمان می‌پرسیم:
«اگر واقعاً موفق شوم، چه اتفاقی برای من خواهد افتاد؟»
بنابراین بعد از انجام این تست فقط نپرسید:
«آیا از موفقیت می‌ترسم؟»
سؤال دقیق‌تر این است:
«موفقیت برای من چه هزینه یا خطری دارد که باعث می‌شود بخشی از وجودم در برابر آن مقاومت کند؟»
وقتی پاسخ این سؤال روشن شود، ممکن است متوجه شوید مسئله خود موفقیت نیست؛ بلکه بعضی باورها و نگرانی‌هایی است که به موفقیت پیوند داده‌اید.
با نصب اپلیکیشن اندروید بنیاد علمی پژوهشی دکتر بهشتیان به بیش از ۱۵۰ تست روانشناسی و ده ها امکان دیگر دسترسی خواهید داشت. پس از دانلود برنامه آن را گوشی خود نصب کنید. در صورت نیاز به راهنمایی به شماره ۰۹۱۰۹۱۰۵۰۸۸ در واتساپ پیام بدهید.
نقد و بررسی‌ها
هنوز بررسی‌ای ثبت نشده است.