بعضی از آدمها بعد از پایان یک رابطه، خیلی زود به زندگی عادی برمیگردند. اما بعضی دیگر با وجود اینکه میدانند رابطه تمام شده، هنوز از نظر ذهنی و عاطفی درگیر آن میمانند.
ممکن است ماهها از جدایی گذشته باشد اما هنوز مدام گوشی را چک کنند، پروفایل طرف مقابل را ببینند، پیامهای قدیمی را بخوانند یا در ذهنشان به بازگشت رابطه فکر کنند.
در چنین شرایطی معمولاً این سؤال مطرح میشود:
«اگر رابطه تمام شده، پس چرا هنوز نمیتوانم رهایش کنم؟»
بیشتر افراد برای این وضعیت یک توضیح ساده دارند: «حتماً هنوز خیلی دوستش دارم.»
اما واقعیت همیشه به این سادگی نیست.
سیستم دلبستگی چیست؟
مغز انسان سیستمی دارد که روانشناسان آن را «سیستم دلبستگی» مینامند. وظیفه این سیستم این است که ما را به آدمهای مهم زندگی نزدیک نگه دارد.
وقتی فردی برای ما به منبع امنیت، آرامش، حمایت یا صمیمیت تبدیل میشود، مغز حضور او را به عنوان بخشی از دنیای امن ما ثبت میکند.
به همین دلیل از دست دادن چنین فردی فقط از دست دادن یک رابطه نیست؛ بلکه از دست دادن بخشی از احساس امنیت ما نیز هست.
چرا عقل میداند اما دل قبول نمیکند؟
بسیاری از افراد بعد از جدایی واقعیت را میدانند.
میدانند رابطه تمام شده است.
میدانند طرف مقابل تصمیمش را گرفته است.
میدانند ادامه دادن انتظار منطقی نیست.
اما دانستن یک واقعیت با پذیرفتن آن تفاوت دارد.
ممکن است بخش منطقی مغز پایان رابطه را پذیرفته باشد، اما بخش عاطفی هنوز با این تغییر کنار نیامده باشد.
اعتراض سیستم دلبستگی به جدایی
وقتی یک فرد مهم را از دست میدهیم، مغز معمولاً بلافاصله تسلیم نمیشود.
در ابتدا تلاش میکند ارتباط را دوباره برقرار کند یا دستکم احتمال بازگشت آن را زنده نگه دارد. روانشناسان به این فرایند «اعتراض به جدایی» میگویند.
این اعتراض میتواند خودش را به شکلهای مختلف نشان دهد:
- چک کردن مداوم گوشی
- منتظر ماندن برای پیام یا تماس
- سر زدن مکرر به شبکههای اجتماعی فرد مقابل
- مرور عکسها و خاطرات قدیمی
- خیالپردازی درباره بازگشت رابطه
- جستجوی نشانههایی که ثابت کند هنوز امیدی وجود دارد
همه این رفتارها لزوماً به این معنا نیست که آن رابطه بهترین رابطه زندگی ما بوده است یا اینکه هنوز عمیقاً عاشق هستیم.
گاهی اوقات مغز صرفاً در حال انجام همان کاری است که برای آن طراحی شده است؛ یعنی تلاش برای حفظ یک پیوند مهم.
امید داشتن همیشه نشانه عشق نیست
یکی از سوءبرداشتهای رایج این است که اگر هنوز امیدوار به بازگشت رابطه هستیم، پس حتماً هنوز عاشق هستیم.
در حالی که بخشی از این امید میتواند نتیجه فعال بودن سیستم دلبستگی باشد.
سیستم دلبستگی یاد گرفته است که به فرد مهم زندگی نزدیک بماند و از دست دادنش را نپذیرد. به همین دلیل ممکن است حتی زمانی که رابطه برای ما مناسب نبوده یا پایان آن اجتنابناپذیر بوده است، هنوز بخشی از ذهنمان به دنبال بازگرداندن آن باشد.
نکته مهم
اگر بعد از جدایی هنوز درگیر رابطه هستی، این موضوع لزوماً نشانه ضعف، وابستگی شدید یا عشق بیشتر نیست.
گاهی مسئله اصلی این است که سیستم دلبستگی هنوز با واقعیت جدید هماهنگ نشده است.
پذیرش عاطفیِ پایان یک رابطه معمولاً زمان میبرد. مغز باید کمکم یاد بگیرد که آن فرد دیگر در دسترس نیست و امنیت و آرامش باید از مسیرهای دیگری تأمین شود.
بنابراین شاید بد نباشد به جای سرزنش کردن خودت، این احتمال را هم در نظر بگیری:
شاید مشکل این نیست که هنوز عاشق هستی؛ شاید مغزت هنوز با تمام شدن آن رابطه کنار نیامده است.
