- شده بارها تصمیم بگیری عادت بدی رو ترک کنی، ولی همیشه برگردی به همون نقطه؟
- شده با خودت فکر کنی: «منطقاً همهچی خوبه» ولی هنوز دلشوره داشته باشی؟
- شده از واکنشهات تعجب کنی؟ مثلاً بترسی، عصبانی بشی، یا فرار کنی، بدون اینکه بخوای؟
- تا حالا شده حس کنی یه بخش از مغزت میفهمه، ولی بخش دیگهش مقاومت میکنه؟
- شده به خودت بگی «من باید قوی باشم» ولی یه چیزی درونت بگه: «نه، نمیتونی»؟
- یا مثلاً میدونی که اون آدم، اون رابطه، برات خوب نیست… ولی باز هم پیامش که میاد، دلت میلرزه و جواب میدی؟
شاید هم بارها با خودت عهد بستی که دیگه عصبانی نشی، داد نزنی، پرخوری نکنی، نترسی…
ولی باز انگار یه چیزی قویتر از تو، کنترل رو دست میگیره.
در این اپیزود درباره پاسخ به این سئوالات صحبت می کنم. در این اپیزود به صورت ریشه ای به علل همه مشکلات روانشناختی پرداختم و اینکه اصلا چی میشه ما دچار مشکل میشیم و چرا بسادگی مشکلات ما با هر روش درمانی قابل حل نیست.
در ادامه توضیحات کامل تری درباره این اپیزود داده ام.
مقایسه مغز انسان و حیوانات مختلف
| گونه جانوری | وزن کل مغز (گرم) | نسبت وزن مغز به بدن (%) | وزن قشر مغز (کورتکس) | درصد قشر نسبت به کل مغز | نکات شناختی |
| 🧍♀️ انسان | ~۱۳۵۰ گرم | ۲٪ | ~۸۰۰ گرم | ۶۰–۸۰٪ | بالاترین توانایی شناختی، زبان، تفکر انتزاعی |
| 🐘 فیل آفریقایی | ~۵۰۰۰ گرم | ۰٫۰۸٪ | ~۳۰۰ گرم | ۶٪ | حافظه قوی، ارتباط اجتماعی پیچیده |
| 🐬 دلفین بطریدار | ~۱۶۰۰ گرم | ۱٫۲٪ | ~۸۰۰ گرم | ~۵۰٪ | هوش اجتماعی بالا، یادگیری صوتی |
| 🦍 شامپانزه | ~۴۰۰ گرم | ۰٫۸٪ | ~۱۵۰ گرم | ~۳۸٪ | استفاده از ابزار، حافظه کاری محدود |
| 🐶 سگ | ~۷۰ گرم | ۰٫۲٪ | ~۲۰ گرم | ~۲۹٪ | یادگیری شرطی، وفاداری و احساسات پایه |
| 🐱 گربه | ~۳۰ گرم | ۰٫۹٪ | ~۱۰ گرم | ~۳۳٪ | غریزی، مستقل، حافظه محدود |
| 🐁 موش | ~۲ گرم | ۰٫۵٪ | ~۰٫۵ گرم | ~۲۵٪ | حافظه ساده، یادگیری ابتدایی |
مقایسه میزان مسیرهای عصبی مغز در سنین مختلف
در عکس زیر میزان مسیرهای عصبی مغز نوزاد تازه متولد شده، کودک ۱ ماهه ، ۹ ماهه، ۲ سال و بزرگسال را مشاهده می کنید.
جدول رشد مغز در سنین مختلف
درصد رشد بخش های مختلف مغز در سنین مختلف را مشاهده می کنید.
| سن / ساختار | آمیگدالا (مرکز هیجان و ترس) | هیپوکامپ (حافظه) | کورتکس پیشپیشانی (منطق و تصمیمگیری) |
| تولد | ۶۰–۷۰٪ رشد کرده | ۴۰–۵۰٪ | کمتر از ۲۰٪ |
| ۵ سالگی | ۹۰٪ | ۷۰٪ | حدود ۳۰٪ |
| ۱۰ سالگی | ۹۵٪ (تقریباً کامل) | ۹۰٪ | ۵۰–۶۰٪ |
| ۱۵ سالگی | کامل | کامل | حدود ۷۰٪ |
| ۲۰–۲۵ سالگی | کامل | کامل | کامل میشود (۱۰۰٪) |
| بخش مغز | نقش اصلی در حافظه هیجانی |
|---|---|
| آمیگدالا (Amygdala) | ذخیرهی هیجانهای شدید (ترس، شرم، خشم، لذت) + واکنشهای بدنی (تپش قلب، انقباض، فرار، انجماد) |
| هیپوکامپ (Hippocampus) | ذخیرهی روایت و زمینهی زمانی-مکانی اتفاق (چه شد؟ کجا؟ کی؟ با کی؟) |
| کورتکس پیشپیشانی (Prefrontal Cortex) | ساخت معنا، تفسیر و باور دربارهی آن تجربه (مثلاً: “من بیارزشم” یا “من قدرتمندم”) |
اندازه مغز انسان، موش، گربه، شامپانزاه و دلفین
چکلیست بدنی شناسایی خشم سرکوبشده
سر و صورت:
- سردردهای مکرر یا مزمن (بهویژه در شقیقهها یا پیشانی)
- دندانقروچه یا قفل شدن فک (بهویژه شبها)
- فشار در ناحیه پیشانی یا چشمها
- انقباض ناخودآگاه عضلات صورت (اخم، لبفشردن)
گردن، شانه، کمر:
- درد یا گرفتگی مزمن در گردن یا شانهها
- احساس سفتی یا سنگینی در بالای کمر
- حالت بدن همیشه در وضعیت دفاعی (شانهها بالا، قوز کرده)
- ناتوانی در رها کردن شانهها حتی هنگام استراحت
تنفس:
- تنفس سطحی و سریع
- احساس نفسکمآوردن بدون دلیل فیزیکی
- تنگی نفس هنگام ناراحتی یا حرف زدن دربارهی مسائل احساسی
گوارش:
- دلپیچه یا اسپاسم معده هنگام عصبانیت یا استرس
- نفخ یا سوءهاضمه بدون علت پزشکی مشخص
- حالت تهوع یا رفلاکس در موقعیتهای تنشزا
- یبوست یا اسهال متناوب (مخصوصاً در زمانهای ناراحتی)
قلب و ضربان:
- تپش قلب ناگهانی هنگام احساس ظلم، اجبار یا بیعدالتی
- بالا رفتن فشار خون هنگام بحث، حتی در سکوت
- احساس گر گرفتن یا داغ شدن در موقعیتهایی که خشمگین میشوی اما بروز نمیدهی
دستها و بازوها:
- مشتهای گرهکرده ناخودآگاه
- لرزش دستها در موقعیتهای تنشزا
- تمایل به فشار دادن چیزی بدون دلیل (قلم، لباس، دست دیگر)
رفتارهای ناخودآگاه بدنی:
- بیقراری فیزیکی (تکان دادن پا، بیتابی)
- پرخوری یا قطع اشتها هنگام عصبانیت
- صدای بلند ناگهانی یا سکوت سنگین طولانی بعد از خشم
- تمایل به ترک فضا یا انزوا بهجای مواجهه با احساسات
خودآگاهی هیجانی:
- نمیدانی دقیقاً چه احساسی داری، فقط دلتنگی یا خستگی
- احساس میکنی هیچی حس نمیکنی ولی بدنت سنگین است
- بعد از هر بحث، بدنت خسته یا کوفته است، حتی اگر حرف نزده باشی
/
سلام. وقت تون بخیر. واقعا عالی و کاربردی.
الان آدم متوجه فرق بین روانشناسا میشه، اونایی ک دیکته وار میگن اینکار رو بکن اون کار رو نه، و توضیحات جامع آقای دکتر.
یه سوال، آیا خشم و کنترل خشم هم مربوط ب مغز میانیه و نیاز به کمک داره؟
علت تلاش های بی نتیجه ام رو با این پادکست فهمیدم
بسیار بسیار عالی، ممنون از توضیحات خوبتون دقیقا نیاز داشتم این حرفا رو بشنوم
همون چیزی بود که نیاز داشتم بشنوم توضیحات جالبی بود واقعا هیچ کس انقدر شفاف توضیح نداده سپاسگزارم
خیلی جالب بود خسته نباشید میگم ب اقای دکتر بابت زحماتی ک برای اطلاع رسانی ب مردم میکنین
خیلی ممنون بابت این پادکست
بعضی دردها واقعا مثل یه آهنگ قدیمی میمونن هر چقد ک بگذره بازم تو ذهن یه ردی ازش میمونه واقعا
جالب بود
مرسی از این اگاهی بخشی تون اقای دکتر
عالی بود
عالی
پادکست عالی عالی بود تا حالا کسی اینجوری توضیح نداده بود مرسی از اگاهی ک ب ما میدید
عالی هر چی بگم کمه عالی دست مریزاد اقای دکتر ممنون بابت پادکست خوبی ک گذاشتین
این پادکستو گوش دادم و واقعا ذهنم روشن شد مرسی بابت تمام زحماتتون اقای دکتر واقعا ممنونم
۱۵ ساله تحت درمان های مختلفم اینقدر عمیق مشکلم را متوجه نشده بودم بی نظیر بود
فوق العاده بود آقای دکتر