دپارتمان مشاوره حقوقی

شرایط گرفتن حضانت فرزند توسط مادر

همان طور که می دانیم مادر بهترین پناهگاه برای مشکلات جسمی، روحی و روانی فرزندش است. مادران در جامعه ایرانی دارای عواطف و دلبستگی شدید عاطفی به فرزند می باشند، در صورتی که حضانت فرزند با توجه به قانون با پدر است. در ادامه این مطلب از دپارتمان مشاوره حقوقی مجله دکتر بهشتیان قصد داریم مسائل پیرامون حضانت فرزند و شرایط گرفتن حضانت فرزند توسط مادر را بررسی کنیم.

معنا و مفهوم حضانت

حضانت در لغت به معنی پروردن است و در اصطلاح به معنای پرورش، تربیت و نگهداری از کودک می باشد.

شرایط حضانت فرزند برای والدین

به طور کلی شرایطی که به صورت مشترک در مورد پدر و مادر صدق می کند که بتوانند حضانت فرزند خود را به عهده گیرند.

این موارد شامل

  • بلوغ
  • عقل
  • عدم ابتلا به بیماری های واگیردار
  • شایستگی اخلاقی
  • اسلام
  • توانایی عملی
  • عدم ازدواج با شخص دیگر می شود.

طبق ماده ۱۱۷۰ قانون مدنی، اگر مادر در زمانی که حضانت فرزند را بر عهده دارد، شوهر کند یا مبتلا به جنون شود. حق حضانت با پدر خواهد بود. این ماده شرط عاقل بودن را فقط برای مادر ذکر کرده است. اما بدیهی است که اگر پدر مجنون باشد و یا مبتلا به بیماری های روانی باشد نمی تواند حضانت فرزند را به عهده گیرد.

مطابق ماده ۱۱۹۲ و فقه اسلامی از شروطی که پدر و مادر باید برای حضانت فرزند داشته باشند دین اسلام است. اگر یکی از والدین کافر باشد، موجب سلب حضانت از او می شود.

عدم ازدواج با شخص دیگر، طبق ماده ۱۱۷۰ مادر هنگامی می تواند حضانت فرزند خود را داشته باشد که ازدواج مجدد نکرده باشد. پس از ازدواج دادگاه مصلحت فرزند را در نظر می گیرد که به چه کسی حضانت را واگذار کند.

اگر پدر یا مادر به بیماری های واگیردار مبتلا باشند، حق حضانت از آنها سلب می شود.

معمولا شخصی که حضانت فرزند را بر عهده می گیرد، باید توانایی عملی داشته باشد. یعنی بتواند از عهده کارهایی که در رابطه با فرزندش است بر آید.

نحوه گرفتن حضانت فرزند بعد از طلاق

حضانت حق و تکلیف والدین است و هیچ کدام نمی توانند از این تکلیف امتناع کنند. حضانت فرزندان پس از طلاق؛ مطابق با سن آنها مشخص می شود. یعنی حضانت فرزند تا پایان ۷ سالگی با مادر و پس از آن تا سن بلوغ حضانت فرزندان بر عهده پدر است. البته هنگامی که فرزند به سن بلوغ برسد، خودش نیز می تواند تعیین کند که نزد پدر یا مادر بماند. در این خصوص هم دادگاه  بررسی های لازم را انجام خواهد داد.

اگر می خواهید حضانت فرزند خود را بعد از طلاق بگیرید، بهتر است با یک وکیل متخصص مشورت کنید. همچنین می توانید در حین طلاق با پدر توافق کنید که در صورت گذشتن از حقوق مالی خود حضانت فرزند را از او بگیرید.

شرایط گرفتن حضانت فرزند توسط مادر

مادر می تواند با اثبات انحرافات اخلاقی و رفتاری و ارائه مدارکی برای اثبات این مدعا به دادگاه باعث سلب حضانت از پدر شود و خود حضانت فرزند را بر عهده گیرد.

این موارد شامل

  • فساد اخلاقی و فحشا
  • ابتلا به بیماری های روانی و اعصابی
  • سوء استفاده از طفل
  • اعتیاد به مواد مخدر و ضرب و جرح کودک

در صورتی که مادر بتواند یکی از این موارد را در دادگاه اثبات کند، حق حضانت به مادر واگذار می شود.

نحوه گرفتن حضانت فرزند توسط مادر کار بسیار دشوار و داراری فرآیندی نسبتا طولانی است. زیرا شرایط اخلاقی و رفتاری مادر و سلامتی روانی او نیز بررسی خواهد شد. سپس حضانت به او واگذار می شود.

البته، اگر برای دادگاه محرز شود که جدایی فرزند از مادر باعث به وجود آمدن مشکلات روحی برای فرزند یا عسر و حرج او می شود، حضانت فرزند به مادر واگذار می شود.

اکنون با اصلاح ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی و با همت و تلاش خانم های نماینده و تایید نهایی از سوی مجمع تشخیص مصلحت نظام، حضانت فرزندان چه پسر و چه دختر تا ۷ سالگی به عهده مادر گذاشته شده است و پس از آن نیز حضانت باید به پدر واگذار شود.

راه هایی برای گرفتن حضانت فرزند توسط مادر

راه های گرفتن حضانت در کشور ایران توسط مادر تنها شامل این دو راه می باشد.

  • مادر بتواند انحرافات اخلاقی و رفتاری پدر را طبق مدارک موجود در دادگاه به اثبات برساند.
  • مادر برخی از امتیازات و حقوق خود را مانند مهریه، نفقه ایام گذشته و اجرت المثل را در قبال حضانت فرزند به پدر ببخشد. و به این ترتیب مادر با گذشتن از حق و حقوق مالی خود می تواند، حضانت فرزند خود را بر عهده گیرد.

شرایط سلب حضانت فرزند از مادر

در صورتی که مادر یکی از شرایط زیر را داشته باشد پدر می‌تواند برای سلب حضانت فرزند از مادر اقدام کند.

  • در صورتی که مادر فساد اخلاقی داشته باشد و این موضوع در دادگاه ثابت شود حضانت فرزند از او سلب خواهد شد.
  • اگر مادر به مواد مخدر یا الکل اعتیاد داشته باشد واجد شرایط دریافت حضانت فرزند دختر بعد از طلاق نخواهد بود.
  • اگر مادر از کودک سوء استفاده کند و از او برای مشاغل ضد اخلاقی استفاده کند حضانت فرزند دختر از مادر سلب خواهد شد.
  • در صورت ابتلای مادر به بیماری‌های روانی، طبق تشخیص پزشکی قانونی حضانت فرزند از او سلب خواهد شد.
  • در شرایطی که مادر اقدام به ضرب و جرح خارج از متعارف کودک کند و این عمل دائم تکرار شود حضانت فرزند از او سلب خواهد شد.

نفقه فرزندی که مادر حضانت او را برعهده دارد

طبق ماده قانون ۱۱۹۸ قانون مدنی، پدر مسئول پرداخت نفقه اولاد می باشد و باید به تعهد خود که پرداخت نفقه است عمل کند. نفقه فرزند شامل، خوراک، پوشاک و مسکن می باشد.

ولی اگر پدر توانایی مالی برای پرداخت نفقه را ندارد، پرداخت نفقه بر عهده جد پدری فرزند یعنی پدربزرگ او می باشد.

هنگامی که پدر از پرداخت نفقه فرزند خود امتناع می کند، مادر به دلیل عدم پرداخت نفقه می تواند از پدر شکایت کند و طبق قانون مجازات اسلامی در صورتی که پدر توانایی پرداخت را داشته و از نفقه خودداری می کرده است به حبس ۳ ماه و یک روز تا ۵ ماه محکوم خواهد شد.

شرایط حضانت فرزند در طلاق توافقی

در طلاق توافقی مادر و پدر بر سر اینکه چه کسی حضانت را بر عهده گیرد و دیدار فرزند به چه صورت باشد توافق می کنند و معمولا در طلاق توافقی مادر از حق و حقوق خود در ازای حضانت فرزند خویش می گذرد.

مدارکی که برای دریافت حضانت توسط مادر لازم است

  • سند طلاق
  • مدارک شناسایی از قبیل کارت ملی و شناسنامه مادر
  • و اگر طلاق به صورت توافقی است، ارائه نسخه توافقات زوجین به دادگاه الزامی می باشد

دادگاه صالح جهت گرفتن حضانت فرزند توسط مادر

مرجع صالح، برای تعیین شرایط گرفتن حضانت فرزند توسط مادر؛ دادگاه خانواده می باشد. مادر با مراجعه به دفاتر قضایی درخواست خود را مبنی بر دریافت حق حضانت تنظیم می کند سپس پس از پرداخت هزینه های جانبی این درخواست به دادگاه خانواده ارجاع می شود، پس از بررسی های لازم قاضی با توجه به مدارک و نوع درخواست، رای نهایی را صادر می کند.

کلام آخر

در فقه اسلامی، شخصی که حضانت فرزند را بر عهده می گیرد باید عاقل و امانت دار باشد و همچنین شایسته تربیت و نگهداری از کودک نیز باشد. مادران به دلیل وابستگی های عاطفی و روانی به فرزندان خود، خواهان گرفتن حضانت فرزند هستند. دراین مقاله سعی کردیم به مسائل پیرامونی حضانت فرزند و شرایط حضانت فرزند توسط مادر و نحوه گرفتن آن را برای شما شرح دهیم.

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟

میانگین امتیازات ۵ از ۵
از مجموع ۲۴۲ رای
منابع
1234
guest
30 نظرات
تازه‌ترین
قدیمی‌ترین بیشترین رأی
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
افسانه
افسانه
1 ماه قبل

سلام پسر من دوماهشه و حق طلاق بامنه و مهریه ندارم میتونم بچمو تا ۷ سالگی نگه دادم پدرش میگه نمیدم بچه رو

میلاد
میلاد
پاسخ به  افسانه
28 روز قبل

سلام من حضانت پسرمو دادم به خانومم و پسرم ۴سالشه و ما در شرف طلاقیم،ایا بچه من کلا دیگه واسه اون میشه،در ضمن حق طلاقم دادم بهش،ولی نمیسازه ،طلاق میخواد

رویا
رویا
2 ماه قبل

سلام…..میشه منو راهنمایی فرمایید؟سال۱۳۹۴از شوهرم توافقی جدا شدم.حضانت دخترمتولد۱۳۹۱را به شوهرم دادم.البته در طلاقنامه نوشته شده فعلا مادر هیچ نظری در مورد حضانت بچه ندارد.و لی الان چندین ساله حضانت با شوهر سابقم است.خیلی گشتیم ولی پنهانی زندگی میکنه که من دخترم رو نبینم.من الان ۸ساله ازدواج مجدد کردم.وضع شوهرم خیلی خوبه.خانه ماشین و مغازه بنامم کرده.با زحمت زیاد مکان زندگی و مدرسه دخترم که توی پایین ترین جای مشهده پیدا کردم.الان چطور میتونم دخترم را بیارم پیش خودمون که هم در رفاه و اسایش بیشتر و هم امکانات عالیتری باشه؟شوهرم هم مشوق اینکاره..لطفا راه مناسب را بفرمایید..باتشکر
ضمنا زمان طلاق شوهرم معتاد بود..همه چی مصرف میکرد.البته الان نمیدونم هنوز درگیره یانه..

آخرین ویرایش 2 ماه قبل توسط رویا
فاطمه
فاطمه
2 ماه قبل

سلام من ۳بچه دارم دودختر یکی ۹و۱۳و یک پسر۱۱ساله شوهرم قرص مصرف میکنه وبچه هام از پدرشون میترسه وقتی تا مغازه میرم بچه ها میگن نرو ما میترسیم ایا با این شرایط میتونم حضانت بچه ها رو بگیرم

ارمین
ارمین
3 ماه قبل

سلام من از طرف پزشکی قانونی گفتن افسردگی دارم اون میتونه تاثیر تو حضانت داشته باشه و من میخام حضانت پسرمو بگیرم افسردگی خوب میشه من هشت ماه بچمو ندیده بودم طبیعی نیست افسردگی جننون ندارم که بستری نشدم جایی بیماری روانی ندارم ممنون اگه راهنماییم کنین این افسردگی فکرمو خراب کرده

وحید فراست
وحید فراست
پاسخ به  ارمین
3 ماه قبل

جنون از موارد سلب حضانت هست نه افسردگی ضمنا حق ملاقات فرزند توسط مرجع قضایی باید برای شما تعیین گردد

علی
علی
پاسخ به  ارمین
2 ماه قبل

سلام و درود
افسردگی بیماری مقطعی است و قابل درمان مشکلی برای عدم صلاحیت ندارد

محمدی
محمدی
3 ماه قبل

سلام روز بخیر
یه سوال دارم بابت خواهر کم توان جسمی ام که بعداز فوت پدرم مادرم هضانتش را گرفته است
مادرم الان نزدیک ۶۵سالش است وما بخاطر تنهایی مادرم قبول کردیم که هضانتش را مادرم بگیرد سه سال است که پدرم فوت کرده است ومادرم شده بانک برادرانم واز حقوق ویارانه که سهم وحق خواهرم است را خرج آنها میکند واز لوازم قسطی که بیمه برای بازنشستگان فراهم کرده است برای آنها لوازم برداشته وقسطشان راهم ازحقوق مادر وخواهرم کم میکنن ومادرم هم میگویدحقوق خودم استه به شما ربطی ندارد درصورتی که خواهرم مریض که میشود خودش باید توخونه خوب بشود وحتی هزینه ای برای دکتر رفتن برای سرما خوردگی نمیکند مامیتوانیم که شکایت کنیم

وحید فراست
وحید فراست
پاسخ به  محمدی
3 ماه قبل

اول باید عدم صلاحیت مادرتون را اثبات کنید و بعد اگر دادگاه رای دهد شما امین اموال خواهرتون شوید

سحرحداد
سحرحداد
4 ماه قبل

سلام من دخترم دوسالشه میخوام طلاق بگیرم چجوری میتونم حضانت بگیرم

وحید فراست
وحید فراست
پاسخ به  سحرحداد
3 ماه قبل

حضانت دختر تا ۷ سالگی با مادر است مگر توافق دیگری شکل بگیرد

هانیه
هانیه
5 ماه قبل

سلام من از شوهرم‌خواستم حضانت بچه رو به من بده.یه پسر ۴ ماهه دارم. معتاد نیست و مشکلی نداره و قصد طلاق هم نداریم. این مورد امکانش هست خود شوهرم حضانت رو ب من بده؟ با درخاست دلی

وحید فراست
وحید فراست
پاسخ به  هانیه
3 ماه قبل

بله

سمانه
سمانه
6 ماه قبل

سلام من همسرم۶سال پیش فوت کردن الان یه پسر ۷ساله دارم
میخوام بدونم آیا پسرمو پدربزرگ پدریش میتونه بگیره بعد۷سالگی؟

وحید فراست
وحید فراست
پاسخ به  سمانه
3 ماه قبل

پدربزرگ ولی قهری محسوب می شود ولی مادر حضانت فرزند را بر عهده دارد البته با شرایطی مانند سورفتار مادر می توان سلب حضانت را از دادگاه تقاضای نمود

محسن
محسن
6 ماه قبل

قوانین طوری تصویب شده انگار منتی بر سر خواهان سرپرستی هست!
انجام کار خیر هم چقدر سخته!

اینکه آقایان مجرد رو کلا نالایق و ناشایست برای حضانت در نظر گرفتند بسیار اشتباه است. حتی اگر ٩٠ درصد آقایان هم مناسب نباشند نباید راه رو به روی اون ده درصدی که بسیار بهتر از متاهل ها می تونن برای بچه وقت بذارن بست! می تونن راههایی در نظر بگیرن مثلا اخذ تعهد نامه، بررسی شرایط خود فرد مجرد و حتی والدینش، سر زدن ماهیانه Social worker برای بررسی وضعیت بچه و هزاران راه دیگه که شرحشون در اینجا نمی گنجه! شاید خیلی ها نخوان یا نتونن ازدواج کنن ولی گزینه های بسیار ایده آلی برای سرپرستی و حضانت فرزندان بی سرپرست باشن.

من مجرد هستم. چون به مجردها اجازه سرپرستی بچه انسان رو نمی دهند، چند ماه پیش از خدا دو تا بچه گربه خواستم و اول تابستون یعنی حدود یک هفته بعد از خواستم از خدا، خدا دو تا بچه گربه ناز و گوگولی جلوی درب خانه والدینم جلوی من قرار داد! عین حقیقته. موقع اذان مغرب بود و صدای میو میوشون رو شنیدم. یکی دو هفتشون بود. وسط کوچه ول بودن. یکیشون هم چشمش کاملا از قی بسته شده بود و در حال عفونت بود. خداروشکر الان بزرگ شدن و حسابی شیطون بلا! 😅 تو حیاط نگهشون میدارم. برای زمستون دارم داخل خونه یه خونه بزرگ براشون می سازم!

لیلی
لیلی
6 ماه قبل

سسلام همسر من سه ماه زندان بود به خاطر قاچاق و مشروبات الکلی مصرف میکنه بدهکار ورشکسته هست نزدیک ۳ میلیارد بدهی داره بچه به من تعلق میگیره زندان رفتنش برای سلب حضانت بچه‌ام از او کافی

وحید فراست
وحید فراست
پاسخ به  لیلی
3 ماه قبل

یکی از موارد سلب حضانت هست البته با شرایطی

ایلین
ایلین
6 ماه قبل

سلام من یک دختر ۱۵ ساله هستم که حضانتم با پدرم هست، حالا هم خودم هم مامانم میخواییم که باهم زندگی کنیم البته مامانم ازدواج مجدد کرده ولی بابام راضی نیستش و طبق چیزی که میدونم من میتونم خودم انتخاب کنم پیش کی زندگی کنم، حالا اگه من انتخابم مادرم باشه و بابام کلا هیچ کاری نکنه نه بیاد دادگاه نه نامه و اینا بده منو مادرم میتونیم کاری کنیم که حضانت به مادرم داده بشه؟

وحید فراست
وحید فراست
پاسخ به  ایلین
3 ماه قبل

شما دیگر بالغ شده اید و تصمیم زندگی کردن پیش پدر و مادر با خودتان هست

رها
رها
6 ماه قبل

شوهرم بهم فحش میده و تهت میزنه دیگ۶ وافعا خسته شدم اهل مشروب خورون هم هست در این کار زیاده رویی هم میکنه .دوتا بچه هم داره نمیدونم چکار کنم

وحید فراست
وحید فراست
پاسخ به  رها
3 ماه قبل

با حربه مهریه و بخشش بخشی از آن درخواست طلاق نمایید و در خصوص بچه ها نیز توافقی حضانت را بر عهده بگیرید

افشین
افشین
7 ماه قبل

سلام من و همسرم درحال طلاق هستیم اینو میخوام بدونم دخترم ۳سالش هست و وضع مالی پدر همسرم خیلی ضعیف هست یعنی مستمر بگیر کمیته امداد هستن آیا با این وضیعت باز هم حضانت دخترم به همسرم واگذار میشود

کاربر
کاربر
پاسخ به  افشین
6 ماه قبل

سلام حضانت دختر و پسر تا سن هفت سااگی با مادر هست

وحید فراست
وحید فراست
پاسخ به  افشین
3 ماه قبل

حضانت تا ۷ سالگی با مادر است

سوسن
سوسن
10 ماه قبل

شوهرم شدیدا عصبی هست یعنی وقتی عصبی شد نمی فهمه چیکار میکنه کتکم میزد سرشو به در و دیوار می کوبید انواع فحشهای رکیک می گفت مثلا سر چی باشه این عصبانیت ؟؟؟ مثلا تو تلویزیون فیلمی نشون میده و نظر من با نظر اون یکسان نیست یا پسرم بازی میکنه پلی استیشن ازش میبره عصبانی میشه من این تعادل روانی نداشتنش رو چطور اثبات کنم وقتی دکتر نمیره و پسرم از بدو تولد با من بوده و شدیدا به من وابسته هست و الان یازده سالش هست من چطور حضانتش رو بگیرم ؟؟

Elahe
Elahe
پاسخ به  سوسن
9 ماه قبل

سلام جوابی دریافت کردید؟

محمود هستم از تهران
محمود هستم از تهران
پاسخ به  Elahe
8 ماه قبل

با سلام کار ما ی سری دعواها احتمالا به پایان برسه خدا رو شکر.دیگه حوصله کارهای اون رو ندارم هر روز ی داستان داریم ی روز مسافرت الان هم رفتن به کربلا کدوم ادم با شعوری بچه ۳ ماهه را به کربلا میبره تو و یک کشور غریب من نمیخوام برم امام حسین گفته شما مجبوری این کار را بکنی میگه تو لیاقت نداری برق حتما مادر و کس و کار ش لیاقت دارند خیلی خنده داره .با این حرفها باید میدونم حل بشه ۱۵ ساله ما مشکل داریم ی دختر ۷ ساله و یک پسر ۳ ماهه من و راهنمایی کنید.پدرش مسافر کشه تو شهرستان وضع خوبی نداری دو تا پسر معتاد هم داره .من به چه اطمینانی بچه بهش بدم من خودم خونه ماشین و امکانات دارم .میخوام بچه ها رو هیچ وقت به اون ندم . چکار کنم ممنون

وحید فراست
وحید فراست
پاسخ به  محمود هستم از تهران
3 ماه قبل

حضانت فرزند تا ۷ سالگی با مادر است مگر اینکه بر سر این موضوع با هم توافق کنید

وحید فراست
وحید فراست
پاسخ به  سوسن
3 ماه قبل

باید جنون همسرتون اثبات شود تا با توجه به خوف ضرر جسمانی مسکن علی حده انتخاب کنید و حضانت فرزند را نیز بر عهده بگیرید

دکمه بازگشت به بالا