|
رنگها انرژیهایی هستند که از طریق امواج منتقل میشوند. گیرندههای نور در شبکیه که به آنها گیرندههای مخروطی میگویند، این انرژیها را به احساس رنگ توسط مغز تبدیل میکنند. شبکیه دارای سه نوع گیرنده مخروطی است. یکی برای رنگ آبی یکی برای سبز و یک نوع برای قرمز. ما با ترکیب این رنگها میتوانیم رنگها را تشخیص دهیم. می توان اینگونه گفت که رنگ، يکي از اجزاي نور است، که شامل طول موج هاي مختلفي از انرژي است. وقتي نور روي سلول هاي گيرنده نور در شبکيه چشم قرار مي گيرد، به تکانه هاي الکتريکي تبديل مي شود و به سمت مغز حرکت مي کند و باعث رها شدن هورمون ها مي شود. طبیعی است که ما هر کدام رنگی دلخواه داریم و همین طور رنگهایی که زیاد نمی پسندیم . معلوم است که رنگ پیراهن و زینت آلات ، خانه و اتومبیل را از رنگهای مورد علاقه مان انتخاب می کنیم . این موضوع نشان می دهد که هر رنگ احساس خاصی را در ما به وجود می آورد . آیا رنگها در احساسات ما تاثیرگذارند؟ سالها آثار رنگها بر روی بدن، روحیات و طرز تفکر انسان توسط دانشمندان مورد مطالعه قرار میگرفت. دوست داشتن یک رنگ توسط انسان ناشی از احساسی است که آن رنگ به خصوص در او ایجاد میکند. گفتیم رنگها انرژی هستند و طول موج های مختلفی دارند. وقتی انرژی این امواج وارد بدن ما میشود، غدههای هیپوفیز و پینهآل (صنوبری)را تحریک میکند. این تحریک میتواند باعث ترشح هورمونهایی شود که بر روی فیزیولوژی بدن ما موثر است و این خود میتواند علت ارتباط رنگها با حالات جسمیو روحی بدن ما باشد. این مطلب که انسان با دیدن رنگین کمان احساس شعف می کند یا از دیدن تصاویر رنگی لذت می برد انکار ناپذیر است. دنیایی را تصور کنید که در آن رنگ وجود ندارد. گل سرخی وجود ندارد. آسمان دیگر آبی نیست. یا درختان سبز نیستند ! در چنین دنیایی چگونه می توان زیست؟ در نظر بگيريد که در فصول سرما مثل زمستان خصوصا در نواحي شمال به دليل کاهش تابش خورشيد، جذب کمتري از پرتوها صورت مي گيرد. در اين فصول درصد زيادي از مردم دچار بي حوصلگي و افسردگي مي شوند، چرا که کمتر در معرض تابش نور خورشيد قرار مي گيرند. نور خورشيد به تنظيم ترشحات ملاتونين و افزايش سروتونين در مغز کمک مي کند و در بهبود افسردگي و بي حوصلگي موثر است. استدلال رنگ درمان ها اين است که اگر نور خورشيد، تاثيرات عميق و ژرفي در سلامتي دارد، پس به همان اندازه اجزاي تفکيک شده اش که شامل پرتوها و طيف هاي رنگي مي شوند، مفيد و براي سلامتي و تندرستي ضروري اند. رنگ مانند غذای بدن است و وجود رنگها در دنیای اطراف ما برای سلامت روح و جسم ما لازم است . تحقیقات نشان می دهند ، طیف كامل نور خورشید كه شامل تمام رنگهاست ، برای ترشح هورمون های بدن از غدد داخلی بدن ، ضروری است . رنگ ها بر احساسات و افكار ما اثرات انكار ناپذیری دارند . بعضی از ما عاشق رنگ قرمز هستیم و از نارنجی نفرت داریم ، همه این گرایش ها و گریزها به زندگی و تجربیات ما و در كمان از رنگها بستگی دارند و به وقایع خوشحال كننده و غم انگیز زندگی مان بر می گردند . رنگ درمانی چیست؟ (تاریخچه ی رنگ درمانی) رنگ درمانی علمی است كه از رنگها در درمان بیماریهای جسمی و روانی و برای اهداف پزشكی استفاده میشود متخصصان این رشته اعتقاد دارند ، نورهای رنگی اثرات شفابخشی در بهبود بیماری های مزمن دارند . رنگ درمانی یك روش جدید نیست و پیشینه كهن دارد. این روش درمانی را هزاران سال پیش در معبد «نور و رنگ شفابخش» در منطقه هلیوپولیس مصر باستان و در یونان پیش از میلاد مسیح و در فرهنگهای باستانی چین و هند استفاده میكردهاند. نفوذ رنگها و اثرگذاری آنها را در بدن انسان به طرق گوناگون ثابت كردهاند. پژوهشهای متعدد درباره علل ترجیح رنگی بر رنگی دیگر، آثار رنگها بر ذهن آدمی، بر رفتار آدمی، بر حس تعادل فكری و جسمی، در تولید شادمانی یا افسردگی، در تولید آرامش یا بی قراری و چندی موارد دیگر سالها در جریان بودهاند و آثار رنگها را در زندگی انسان نشان دادهاند. پژوهشهای جدیدتر سالهای اخیر نیز گزارش دادهاند كه استفاده دقیق از رنگهایی خاص میتواند آثار مفید در سلامتی و تعادل فكر، در آرامش جسمی و روانی، در بازیابی سریعتر تندرستی در دوران نقاهت و در تحریك یا تشویق مثبت كودكان کم هوش داشته باشد. رنگهای خاص بیتردید آثار اقتصادی (فروش تولیدات، خدمات)، آثار اجتماعی (كسب اعتماد و احساس رضایت، یا تحریك و تشویق تودههای مردم و بسیاری موارد دیگر)، آثار جنسی (تحریك یا جذب جنس مخالف)، آثار روانی (خوشحالی یا افسردگی)، آثار تعلیمی و تربیتی (به ویژه برای كودكان) و چندی دیگر دارند. نیوتن اولین کسی بود که درباره ی ویژگی ماهیت نور تحقیقاتی کرد و آزمایشهای گوناگونی را انجام داد تا توانست نور سفید مثلاً نور خورشید را با عبور از یک منشور به رنگهای دیگر تجزیه کند . موفقیت دیگر نیوتن این بود که ثابت کرد هرکدام از رنگها طول موج مخصوصی دارند و نور خود را در سطح انرژی متفاوتی ساطع می کنند برای درک بهتر این موضوع می توانامواجدریاراپیشخودتصورکنید موج های بلند تر نیروی فوق العاده زیادی دارند یعنی امواج بلندتر انرژی جنبشی بیشتری نسبت به موجهای کوچکتر دارند. طبقاینالگوسطحانرژیهررنگبارنگدیگرفرقمیکند.
این کشف نیوتن سرآغاز پژوهشهایی درباره ماهیت رنگها ، چگونگی انتشار انرژی جنبشی و علت درخشندگی خیره کننده آنها بود.
شاید در کودکی ساعت ها غرق نقاشی کردن می شدیم . دنیای اطراف را فراموش می کردیم و از رنگ کردن لذت می بردیم . نقاشی کردن در کودکی اولین تلاش ناخود آگاه ما برای استفاده از نیروی درمانی رنگها بوده است.
رنگها بیانگر ناراحتیهای روحی و ذهنی هستند ، حالت هایی که جرات بیان آن را به دیگران نداریم رنگها به ما تعادل روحی می دهند و این چیزی جز سلامت روانی نیست . استفاده از رنگ به عنوان درمان، تاریخچهای طولانی دارد.مصریان و یونانیان باستان، معابدی پر از نور و رنگ برای بهبودی بیماران میساختند. استفاده از رنگ ارتباط عمیقی با پزشکی چینی و هندی دارد. و جزئی جداییناپذیر از طب باستانی هندوها ( آیوروودا ) میباشد. در اروپا و آمریکا در نیمه دوم قرن نوزدهم از این روش، استفاده درمانی میکردند. در همان زمان یک روش رنگ درمانی به نام"سینتونیکس"در آمریکا توسط دکتر "هری رایلی- اسپیلتر"شکل گرفت. او دریافت که میتواند با تغییر دادن رنگ نوری که وارد چشم بیماران میشود تغییرات فیزیولوژیک و روحی- روانی را در آنها ایجاد کند. وی دریافت که نور خورشيد شامل طيف وسيعي از نورهاي مرئي (قرمز، نارنجي، زرد، سبز، آبي، نيلي، بنفش و طيفي از رنگ قرمز)، اشعه مادون قرمز و اشعه ماورا» بنفش - که قابل رويت نيستند - مي باشد. وی سعی کرد اين طيف وسيع نورها را براي درمان بيماري ها و دردهاي فيزيکي و رواني مورد استفاده قرار دهد. رنگ درماني در گذشته به شيوه هاي زير صورت مي گرفت: نمايش طيف هاي رنگي، استعمال روغن هاي رنگي اشباع شده به هنگام ماساژ بدن، تصور و تجسم کردن تصاوير و رنگ ها و حتي مصرف مواد اوليه رنگي در غذاها. مصریان باستان ، از رنگها برای درمان بیماران استفاده می كردند . آنها معبدهایی یا اتاقهای جداگانه می ساختند و هر یك از این اتاقها را با رنگ خاصی ، بنفش ، صورتی ، آبی نورپردازی می كردند . آنها این معبد را جایگاهی برای پرستش خدایان قرار می دادند و اعتقاد داشتند اگر بیماران در این نورهای رنگی به پرستش خدایان بپردازند ، بیماری و دردشان بهبود می یابد . امریكایی های هندی تبار از رنگها برای التیام زخمهایشان در شكار بوفالو و یا در جنگ بین قبایل استفاده می كردند . در یونان و چین از دانش رنگ درمانی به خوبی استفاده می شد . آنها به خواص درمانی رنگها پی برده بودند و از روشهای درمانی متفاوت مثل : تاباندن نورهای رنگی بر نخاع ، خوردن سنگهای رنگی یا همراه داشتن آنها و ... استفاده می كردند . هزاران سال پیش در معبد «نور و رنگ شفابخش» در منطقه هلیوپولیس مصر باستان و در یونان پیش از میلاد مسیح و در فرهنگهای باستانی چین و هند استفاده میكردهاند. در مصر باستان نیز در معبد بعلبک بيماران در اتاق هايي مخصوص تحت درمان قرار مي گرفتند. ويژگي اين اتاق ها در تفکيک کردن و تجزيه کردن پرتوهاي خورشيد به طيف هاي رنگي بود. در شهر قديمي بابل Garbens Hanging مردم به سياحت و تفريح مي پرداختند و علت آن بهره مندي از خاصيت شفابخشي رنگ ها در گياهان خوش رنگ و خوش بوي موجود در شهر بود. در هندوستان نيز طبيبان آيورودا که از قديمي ترين روش ها، براي درمان بيماران خود استفاده مي کردند، معتقد بودند تعدادي از رنگ ها با هر يک از هفت چاکراي بدن در ارتباط هستند که هر يک از اين چاکراها، مرکز انرژي و نماينده يک عضو و يک جنبه از روح انسان است. امروزه، همين شيوه براي درمان بسياري از مشکلات فيزيکي و رواني به کار مي رود.
در قرون گذشته طبيبان از رنگ ها براي درمان بيماري هاي رواني و روحي، همچنين مرض آبله و رفع اثرات باقي مانده از آن، استفاده مي کردند. تاثيرات مثبت رنگ ها بر درمان بيماران تا سال 1878 نامعلوم بود، تا دکتر ادوين دي بابيت (Baddit.b Ebwin) کتابي با عنوان قوانين نور و رنگ منتشر کرد. وي در اين کتاب توصيفي از رنگ درماني (رنگينه درماني) ارائه داد و از آن به عنوان شيوه اي موثر در شفابخشي انواع دردها، سوختگي ها، تحريکات عصبي، تشنجها و... ياد کرد. البته عمده ترين مباحث در رنگ درماني توسط دکتر Ghabiali .Dinsha دکتري هندي الاصل و تبعه آمريکا ارائه شد. وي سال هاي متمادي به تحقيق در خصوص رنگ ها و نشانه هاي آنها بر امراض مختلف پرداخت و از نظريات Baddit نيز بهره برد. درسال 1920 وي سيستمي را معرفي کرد که شامل جعبه و لامپي با نام Chrome-Spetro بود. تاثيرات اين جعبه جادويي خيلي زود منتشر شد و از آن براي درمان بيماري هايي مثل سل، سوزاک و ديابت استفاده مي کردند. هر چند که دکتر Dinsha زمان بسياري را صرف دفاع از پروژه خود در مقابل بسياري از پزشکان و دادگاه عصر خود کرد، اما مورد قبول واقع نشد. اما امروزه تلاش هاي دکتر Dinsha الهام بخش پزشکاني است که امروز رنگ درماني را جايگزين درمانهاي ديگ رکرده اند. در سال 1947 روانشناسي از سوئيس به نام دکتر Maxluscher پروژه اي با نام تست رنگ ارائه داد، که امروزه توسط تعداد زيادي از روانشناسان مورد استفاده قرار مي گيرد. اين تست شامل 43 رنگ از 73 رنگ گزينش شده بود. بيمار با مشاهده رنگ ها، تعدادي را انتخاب مي کند و تعدادي را حذف مي کند، درمانگر با بررسي رنگ هاي انتخاب شده، نظريه خود را در خصوص درمان شخص اعلام مي کند. براي مثال، اگر بيمار رنگ هاي تيره را انتخاب کرده باشد به او پيشنهاد مي کند، زمان بيشتري را صرف استراحت و تخليه استرس ها کند. در همين سال ها بود، که محققي روسي با نام skrakov.V آزمايشاتي را براي جداسازي طول موج هاي مختلف در پرتوها انجام داد، تا تاثيرات اين طيف هاي تفکيک شده را بر سيستم عصبي مشاهده کند. وي در تحقيقاتش مشاهده کرد، نور قرمز باعث تحريک غده هاي فوق کليوي و افزايش ضربان قلب و افزايش فشارخون مي شود. وي همچنين تحقيقاتي را در مورد درمان دردهاي عصبي و تنظيم خواب واختلالات هورموني انجام داد. روانشناسی رنگها (معرفی آزمایش لوشر): رنگها آنچنان نامحسوس بر زندگی ما اثر میگذارند که ما به ندرت به آنها فکر میکنیم. رنگها از روشنایی روز ایجاد میشوند که دارای هفت رنگ است. قرمز، نارنجی، زرد ،سبز، نیلی آبی، بنفش. این رنگها نوعی از تشعشع نیز محسوب میشوند. تحقیقات برای مشخص کردن آثار رنگها در درمان بیماریها شروع شده است. به طور مثال مشخص شده که نور آبی میتواند از طریق کاهش عملکرد سیستم اتونوم ( سمپاتیک ) در بدن انسان، فشار خون را کاهش دهد و همینطور نور قرمز از همین راه فشار خون را افزایش میدهد. در ادامه به ذکر خواص برخی از رنگها در آزمایش لوشر می پردازیم: در آزمایش لوشر رنگها به طور مستقل و فارغ از پوششی برای اجسام به کار میرند و هر رنگ بدون ارتباط با رنگ دیگر و در همان لحظه و تابع قضاوت روانی میشود.
در آزمایش لوشر جمعا ًهفت کارت رنگی وجود دارد که این کارتها حاوی ۷۳ رنگ هستند که از ۲۵ رو و ۴۳ رنگ مختلف تشکیل شدهاند. آزمایش مقدماتی اطلاعات زیادی را در مورد ضمیر خودآگاه و ناخودآگاه ساختمان روحی شخص، ناحیههایی که زیر فشار روحی قرار دارند، توازن و یا عدم توازن غدد و اطلاعات فیزیولوژی ارزشمندی را در اختیار پزشک یا روان پزشک قرار میدهند. آزمایش کامل بین ۵ تا ۸ دقیقه به طول میانجامد که دارای سریعترین رکورد جهانی در تستهای روانشناسی است. از ویژگیهای این آزمایش یادگیری سادهی آن است البته تجزیه و تحلیل آن و انجام آزمایش کامل نیاز به اطلاعات روانشناسی درخور توجهی دارد.
چهار رنگ اصلی لوشر شامل رنگهای آبی، زرد، قرمز و سبز هستند که دارای ارجحیتهای روانی هستند. در آزمایش سریع رنگ لوشر، چهار رنگ فرعی هم به این چهار رنگ اصلی اضافه شدهاند که عبارتند از : بنفش که مخلوطی از قرمز و آبی است. قهوهای که مخلوطی از زرد، قرمز و سیاه است. خاکستری که هیچ رنگی ندارد و بنابراین دور از هر نوع نفوذ است و تندی آن به نحوی است که این رنگ را در میان روشن و تاریک قرار میدهد، به طوری که عاری از هر گونه تأثیر آنابولیک میباشد و بالاخره رنگ سیاه است که در واقع نفی هر رنگ است.
نحوهی این آزمایش به گونهای است که شخص کارتهای رنگی را بر اساس ترجیح وعلاقهی خود انتخاب میکند. با مشاهدهی طرز قرار گرفتن کارتها، ما میتوانیم تعیین کنیم که یک رنگ خاص نشانگر چه نوع کارکردی است زیرا تمایل ذهنی نسبت به رنگهای مختلف، دارای درجات کم و زیاد است.
ترتیب این مناطق به این صورت است که در شروع ردیف مناطق علاقهها، اولین کارتی که انتخاب میشود بر اساس ترجیح و اولویت بسیار زیاد صورت گرفته است. پس از آن منطقهای قرار دارد که اولویت آن چندان زیاد نیست. سپس نوبت به منطقهای میرسد که به عنوان منطقهی «بی تفاوتی» بشمار میآید. در پی آن، آخرین منطقه قرار دارد که حکایت از انزجار یا بیمیلی شخصی دارد.
رنگها و شمارههای مربوط به آنها
خاکستری.......................۰
آبی ..............................۱
سبز .............................۲
قرمز ............................۳
زرد ..............................۴
بنفش ...........................۵
قهوهای .........................۶
سیاه .............................۷
ویژگیهای رنگها
خاکستری(۰)
کاملاً عاری از هر محرک و یا گرایش روانی، خنثی بدون تیرگی و روشنی است، نه ذهنی است، نه عینی، نه درونی و نه بیرونی، نه اضطراب آفرین است و نه آرام بخش. این رنگ فقط یک مرز است و در دو سوی آن دیدگاههای متفاوت وجود دارد. برخی از ویژگیهای عمدهی شخصی که این رنگ را در اولویت رنگهای انتخابی خود قرار میدهد:
گوشهگیری، عدم فعالیت و بی تفاوتی. خودداری از مشارکت در کارها، چنین شخصی هر چیز را در پوشش ارادهی خود قرار میدهد یعنی مشارکت را رد میکند.
آبی(۱)
این رنگ نشان دهندهی آرامش کامل است. و این تأثیر را بر روی اعصاب انسان نیز منتقل میکند. از نظر روانشناسی به معنای خشنودی از وضعیت آرامش و رضایت از آنست. شلینگ سمبلیسم آبی سیر را در اثرش به نام فلسفه هنر بکار میبرد، آنجا که میگوید:«سکوت شرط لازم زیبایی بوده و همچون آرامش دریای متلاطم است.» این رنگ نمادی شبیه به آب آرام، خلق و خوی آرام، طبیعت زنانه و روشنی و درخشش یک کتاب خطی است.
آبی رنگ آسمان و دریاست و مانند سبز آرام بخش است. آبی قدرتمند است و از این جهت پی از قرمز قرار میگیرد. آبی روشن، جوان و پرانرژی است و به همین دلیل برای تجسم ورزش مناسب است، اما آبی سیر و آبی سلطنتی نشانه وقار و تمول است. آبی همچنین رنگ نظافت و پاکیزگی است.
آبی: سمبل الهام، ایثار، صلح و آرامش است. آبی رنگ پریده نشانهی ایثار نسبت به آرمانی اصیل، آبی روشن نشانهی وفاداری و صداقت است. این رنگ را میتوان به عنوان حفاظ به کار برد. با پوشیدن رنگ آبی خود را در برابر هر نوع اثرات خارجی و انرژیهای منفی حفاظت کرده و فقط به آن دسته انرژیها اجازهی ورود میدهید که خود انتخاب کردهاید. این رنگ برای درمان تنش، ترس، تپش قلب و بیخوابی به کار میرود. رنگ آبی باعث کاهش التهاب میگردد. در صورت کاربرد رنگ آبی با رنگ مکملش نارنجی، نشاطی آرامبخش در فرد ایجاد میگردد.
آبی رنگی است درونگرا که خداوند آنرا برای تسکین و آرامش ناراحتیها و رنجها و خستگیها و نابسامانی ها زندگی روزمره، بر فراز کرهی خاکی آفریده است. چشم را به خود متوجه میکند و موجب تقویت آن میگردد و چنین است که آسمان آبی بر فراز زمین چشم آبی بین را تقویت کرده و در اندیشهی او رسوخ میکند.
برخی از ویژگیهای عمدهی شخصی که رنگ آبی را در اولویت رنگهای انتخابی خود قرار میدهد:
نیاز به آرامش کامل و خشنودی خاطر و علاقه زیاد به دوستان و نزدیکان. نیاز به آرامش روحی و عاطفی، صلح وصفا، هماهنگی و خشنودی و یا یک نیاز روحی به استراحت، تسکین و فرصتی برای تجدید قوا.
در رنگ درمانی بیماران در «بیمارستانهای روانی غرب» بیماران تبذیر کنندهی نیروی انسانی خویش را تحت تأثیر مداوم «آبی» قرار میدهند. از آبی نیلی و تیره به سوی آبی روشن و آسمانی و برعکس، بیماران بسیار آرام، خودگرا، گوشهگیر و بیحال را با تأثیر مداوم زرد فعال میکنند. وانگوگ که هنرمندی با مایههای بیماری روانی بود، هیجانهای درونی خود را با تبذیر نیروها و به کاربردن رنگهای زرد شدید ابراز میکرد و در برابر «زردی» مزارع به افق رسیدهی گندم بود که تبذیر نیروهایش به منتها درجهی خود رسیده و با خالی کردن گلولهای در مغز خود به فرجامش رساند.
سبز (۲)
در این آزمایش این رنگ رگهای از آبی را نیز داراست و نشانگر شرایط «اضطراب وانعطافپذیر» است.
سبز رنگ آرامش و روستا، رنگ درختان و چمنزار است. سبز روشن بهار و باروری را تداعی میکند و سبز پررنگ زنگار گرفتگی، مالیخولیا و از خوش رفتگی را منتقل میکند. سبز سیر و نزدیک به یشمی سکوت عمیق یک جنگل انبوه کاج را به یاد میآورد.
سبز رنگ تعادل، توازن و همدلی است. رنگ سبز کمرنگ نشانهی سعادت و موفقیت، سبز معتدل نمایندهی تطابق، انعطافپذیری است. سبز روشن نشانگر همدلی، سبز تیره نشاندهندهی حقهبازی است و سبز زیتونی بیانگر خیانت و دورویی میباشد. رنگ سبز با دارا بودن خواص ضدعفونی کننده در درمان عفونتها به کار میرود. از طرفی باعث هماهنگی جسم، ذهن و روح میگردد و هنگامی که این سه بعد در تعادل و هماهنگی قرار گیرد کلیت فرد به وقوع میپیوندد.
سبز رنگ تعقل، تفکر و آرامش خردمندانه است. نه آنچنان، چون آبی، سرد و آرامنده است که نیروهای حیاتی و جانبخش را فرونشانده و سرکوب کند و نه آنچنان هیجان آفرین و محرک است که باعث تبذیر نیروها و تندخویی گردد و انسان را از حالت تعادل بیرون آورد. قرآن مجید رنگ سبز را رنگ بهشتی میداند و این مطلب از آیات مختلف قرآن که بهشت و فردوس را باغهایی که زیر (درختان) آنها جویها روان است، نامیده و وصف کرده است، میتوان دریافت؛ زیرا ویژگی «باغ» و «جنت»، درختان فراوان و جویبارهای آن است. چنین است که در آیاتی دیگر که از «جنت» و «باغ»های زمینی سخن میفرماید، گونهی درختان آنرا نیز مثال میزند.
برخی از ویژگیهای عمدهی شخصی که رنگ سبز را در اولویت رنگهای انتخابی خود قرار میدهد:
دارای صفات اراده در انجام کار، پشت کار و استقامت است و لذا سبز مایل به آبی نمایانگر عزم راسخ، پایداری و مهمتر از همه مقاومت در برابر تغییرات میباشد و اینکه مایل است تا عقایدخود را بر کرسی بنشاند و بر محیط خود تأثیرگذار باشد. از دیگر ویژگیها هم غرور و بلندپروازی میباشد.
قرمز (۳)
قرمز در این آزمایش کمی با زرد ترکیب شده و یک نوع نارنجی گرم را بوجود آورده است. این رنگ نبض را سریع میکند و فشار خون را بالا میبرد و تنفس را بیشتر میکند. بیانگر نیروی حیاتی، فعالیت عصبی و غددی بوده و معنای آرزو و تمام شکلهای میل و اشتیاق را در بر دارد. رنگ قرمز در شرایط مادی حضور دارد.
قرمز رنگ پرشوری است. رنگ قلب و رنگ زبانههای آتش. قرمز نگاه را به خود میکشاند و به گردش خون سرعت میبخشد. اگر قرمز را با سفید ترکیب کنیم رنگ صورتی خواهیم داشت که رنگ احساس و رنگ شعر است و اگر به میزان معینی با مشکی مخلوط کنیم، رنگ خرمایی اشرافی ویژهای به دست خواهیم آورد.
رنگ قرمز سمبل زندگی، قدرت و نشاط است. وجود رنگ قرمز روشن نشانهی سخاوت، بلند پروازی عاطفه و دلبستگی است. قرمز تیره نشاندهندهی هیجانات قوی، عشق، پشت کار، نفرت و خشم است. قرمز کدر وجود هرس و ولع و قساوت را در فرد نشان میدهد. سرخ نمایندهی لذت جنسی است. قرمز انرژی دهنده و محرک بسیار نیرومند است و این اثر مربوط به انرژی مردانه است. از آنجا که قرمز محرک و انرژیزای قوی است در درمان (به ویژه در موارد اختلالات هیجانی و اضطراب فرد) کمتر استفاده میشود. رنگ قرمز مناسبترین رنگ برای درمان کمخونی و کمبود آهن بدن است.
برخی از ویژگیهای عمدهی شخصی که رنگ قرمز را در اولویت رنگهای انتخابی خود قرار میدهد:
مایل است که از طریق فعالیتهایش زندگی پرجنب و جوش و کاملی داشته باشد. همکاری با روحیهی تهورآمیز، رهبری، تلاش خلاق، رشد و توسعه و فعالیت بسیار خیالبافانه و مبالغه آمیز را داراست. داشتن آرزوهای بسیار زیاد و شور و شوق زندگی هم از جمله ویژگیهای آن است.
زرد (۴)
این رنگ که روشنترین رنگ این آزمایش است اثر آن به صورت شادمانی ظاهر میشود. این رنگ سبکتر و از غلظت کمتری نسبت به رنگ قرمز بخوردار است. از صفات اصلی این رنگ روشنی، بازتاب، کیفیت، درخشانی و شادمانی زودگذر آن است. نشانهی توسعه طلبی بلامانع و تسکین خاطر است. از نظر نمادی شبیه گرمای نور آفتاب، روحیهیشاد و خوشبختی است.
زرد رنگ اخطار، توجه و نیز شادمانی است. رنگ آفتاب و گل نرگس است. اما درخشندگی بیش از حد آن موجب خستگی میشود. اگر دیوار آپارتمانی را با زرد پررنگ بپوشانید، فضایی بسیار سنگین به وجود میآید. اما اگر آنرا تا ۵۰ درصد روشن کنید، لیمویی جذابی به دست میآورید که روحبخش و صبحگونه است. زرد سمبل عقل و خرد است. لیمویی کمرنگ نمایانگر قدرت عقلانی زیاد. زرد تیرهی چرک نشانهی حسادت و سوءظن و زرد بیروح و مات بیانگر خوشبینی کاذب است. زرد رنگ جدایی و سردی است و در صورت کاربرد زیاد آن ممکن است بر فرد احساس انزوا نسبت به مردم و محیط پدید آید.
از آنجا که رنگ یکی از دو پایهی اصلی رنگ نارنجی رنگ زرد میباشد از اینرو در اینجا به چند ویژگی رنگ نارنجی نیز اشاره میکنیم هر چند این رنگ برخی ویژگیهای رنگ قرمز را نیز در درون خود با تفاوتهایی به همراه دارد.
نارنجی سمبل انرژی است و نارنجی روشن نشانهی سلامت و سرزندگی، نارنجی پررنگ نشانهی غرور و نارنجی مات و تیره نشانهی کمهوشی است. نارنجی با انرژی زنانه این انرژی آفریننده عجین است. انرژی نارنجی از انرژی پویا و مردانهی قرمز ملایمتر بوده و در عین حال با آن مکمل است. نارنجی رنگ نشاط و پایکوبی است و از اینرو رنگی مناسب برای رفع خستگی و بیرمقی است. رنگ نارنجی برای درمان برونشیت مزمن مفید است و دارای اثرات ضد اسپاسم نیز هست، از این رو برای رفع اسپاسم و گرفتگی عضلانی از آن استفاده میشود.
رنگ زرد ترش است و نمودار ترشیهای متفاوت. هنرمندانی که زیاد با زرد کار میکنند اغلب «دهانشان آب میافتد» مثل اینکه غوره یا لیمو مکیده باشند و یا اگر از طبیعتی سرد بخوردار باشند دستهای آنان به زرد کردن میآغازد.
برخی از ویژگیهای عمدهی شخصی که رنگ زرد را در اولویت رنگهای انتخابی خود قرار میدهد:
نشانهی رهایی و امید یا انتظار خوشبختی بزرگتری را داشتن است و معنای ضمنی آن برخی تضادهای کوچک و بزرگ است. زرد نشانگر امید به حل مشکلات، پیشرفت به سوی چیزهای تازه، نوین و تحول و ترقی است. .
بنفش (۵)
این رنگ ترکیبی است از قرمز و آبی و اگرچه مستقل است اما مایل به حفظ ویژگیهای هر دو رنگ است. تلاش میکند به صورت مظهر همانندسازی درآید. میتواند به عنوان یک ترکیب صمیمانه و عاشقانه باشد، یا به یک درک شهودی و حساس بیانجامد.
بنفش رنگ دل فریبی است که از دیرباز رنگ ملکهها بوده است. بنفش در طبیعت کمیاب است و بیشتر رنگ آتلیه و کارهای هنری است. بنفش رنگ رازگونهای است. در سالهای اخیر بنفش ملایم در سالنهای مد لباس خانمها فراوان به کار گرفته شده است.
بنفش رنگ روحانیت، عزت نفس و وقار است. رنگی مفید برای غالب افرادی که برای افکار، احساسات یا جسم خود ارزش قائل نیستند. این افراد اگرچه میتوانند به دیگران عشق بورزند اما قادر به دوست داشتن خود نیستند. بنفش رنگی همبسته با بصیرت و خود برتر است. رنگی الهام بخش که بسیاری از موسیقی دانان، شعرا و نقاشان اذعان داشتهاند که بزرگترین لحظات الهام بخش آنها زمانی به سراغشان آمده که در محاصرهی پرتو بنفش بودهاند. رنگ بنفش برای اختلالات روانی مثل شیزوفرنیا و جنون بسیار مفید است.
برخی از ویژگیهای عمدهی شخصی که رنگ بنفش را در اولویت رنگهای انتخابی خود قرار میدهد:
روحیهای شاعرانه و رومانتیک، دوستدار هنر و زیبایی و متکی بودن به دیگران را شامل میشود. این شخص خواستار دست یافتن به یک رابطهی جادویی است. او نه تنها میخواهد به خودش عظمت ببخشد بلکه خواستار افسون شدن شادمانی دیگران هم هست تا بتواند درجهای از سحر را در مورد آنها بکار برد.
قهوهای (۶)
این رنگ در اینجا یک زرد – قرمز تیره شده است. به قول نقاشان خصلت شور زندگی رنگ قرمز در این رنگ در هم شکسته شده و ملایمتر میگردد. این رنگ به گونهای پذیرنده یا غیرفعال، انفعالی و حسی است. قهوهای حالت حسی دارد که مستقیماً به جسم مادی یعنی بدن انسان مربوط میشود.
قهوهای چون خاک غنی و بارور است و افسردگی رنگهای پاییز را منتقل میکند. قهوهای روشن، خرمایی و بژ به وسایل و اشیاء حالتی روستایی و چوبگونه میدهد و قهوهای سیر به کار نمایش محصولات چرمی میآید. سایههای قهوهای بسیار متنوع است و در رنگپردازی کاربرد وسیعی دارد.
قهوهای متمایل به قرمز نشانگر وجود شهوت و هوسرانی است.
برخی از ویژگیهای عمدهی شخصی که رنگ قهوهای را در اولویت رنگهای انتخابی خود قرار میدهد:
وقتی کمترین امید به امنیت و خشنودی جسمانی در آینده در آنها باشد این رنگ را انتخاب میکنند. قهوهای حکایت از اهمیت خانه و خانواده و امینت اجتماعی و خانوادگی دارد. از دیگر ویژگیها نیاز شدید به آسایش جسمی و روحی، فعال بودن، علاقه بسیار زیاد به خانواده است.
سیاه (۷)
سیاه تیرهترین رنگ است و در واقع خود را نفی میکند. نمایانگر مرز مطلقی است که در فراسوی آن زندگی متوقف میشود، لذا بیانگر فکر پوچی و نابودی است. سیاه به معنای «نه» بوده نقطه مقابل «بله» در رنگ سفید است.سفید شروع در صفحهای سفید و سیاه نقطهی پایانی است که در فراسوی آن چیزی نیست. این رنگ به عنوان نفی کننده خود، نشانگر ترک علاقه، تسلیم یا انصراف نهایی بوده و از تأثیر قوی بر هر رنگی برخوردار است.
سیاه رنگ شب و عزاست و به جادو و شیطان منتسب میشود. ظاهر وزین رنگ سایه آنرا بین سیاستمداران و هنرپیشهها محبوب کرده است. این رنگ همچنین با ثروت و زیبایی نیز مرتبط است. مثلاً اشیاء خانگی کاملاً سیاه، اشرافیتر به نظر میرسد.
برخی از ویژگیهای عمدهی شخصی که رنگ سیاه را در اولویت رنگهای انتخابی خود قرار میدهد:
نوعی اعتراض به وضع موجودی است که در آن وی احساس میکند هیچ چیز آنطور که باید و شاید نیست. در برابر سرنوشت خود قد علم میکند و یک رفتار عجولانه غیر عاقلانه بروز میدهد. بی علاقگی به زندگی، نفی هر چیز، بدبینی، ناباوری و لجاجت از دیگر خصوصیت اوست.
در برخور با آزمایش رنگ باید به نکات زیر نیز بذل توجه را داشت :
۱.اصول و روش کار آزمایش باید کاملاً رعایت شود تا نتیجه مطلوب بدست آید.
۲.یک رنگ به تنهایی بیانگر شخصیت نیست بلکه در انتخاب گروهها و زوجهای رنگ است که شخصیت افراد تحت آزمایش کاملاً نشان داده میشود.
۳.شرایط روحی و جسمی افراد را قبل از آزمایش رنگ نیز باید به حساب آورد، زیرا امکان دارد که افراد در شرایط متفاوت، انتخابهای مختلف داشته باشند.
۴.جنبه ی نسبی بودن نتایج آزمایش را باید همواره به خاطر داشت زیرا انسان موجودی است ناشناخته و تغییرپذیر.
دستاوردهای رنگ درمانی در دنیای امروز: امروزه رنگ درمانی از تکنيک هاي مختلفي بهره مي گيرد. تاباندن اشعه ها از طريق فيلترهاي مخصوص روي بدن بيمار، يا تاباندن پرتوهاي رنگي خيلي ضعيف و ملايم، به داخل چشم بيمار، برخي از اين تکنيک ها هستند. گاهي تشخيص درمانگر در استفاده از پارچه هاي رنگي در پوشش بيمار است. رنگ درمانی فن بسیار پیچیده ایست و ریشه های علمی در فیزیک ، شیمی و روانشناسی دارد. ولی می توان به سادگی آن را در درمان مراجعین به کار برد که به برخی از آنها اشاره می شود: 1- چینش مطب به شکلی که دلگیر نباشد و در ان از رنگهای شاد استفاده شده باشد. 2- توصیه ی مراجع به پوشیده رنگهای شاد (در صورت مشاهده ی علائم افسردگی) 3- استفاده ی درمانگر از رنگهای شاد 4- بازی با رنگها ( بازی با خمیر های رنگی یا نقاشی روی بوم که تاثیرات آن اثبات شده است) 5- رنگ کردن دیوارهای منزل 6- استفاده از رنگهای شاد در اسباب و وسایل منزل تشخيص بيماري و روش درمان آن، مستلزم نشست هاي متعدد بين بيمار و پزشک است. برخي از درمان ها به حدي ساده هستند که حتي در منزل نيز امکان اجراي آن وجود دارد و درمانگر توصيه مي کند که آن را چندين بار، به طور منظم در منزل اجرا کند. اين موارد شامل پوشيدن لباس هاي رنگي، مصرف غذاهاي رنگي، تجسم تصاوير رنگي و نشستن ، مقابل اشعه هاي فيلتر شده نور، براي مدت زماني معين است. تجسم کردن رنگ ها و تصاوير رنگي و حمام نور باعث آرامش و ريلکسي مي شود. هنگامي که صحبت از بيماري هاي جدي و سختي مثل ايدز، آسم، ديابت و سرطان مي شود، پزشکان و درمانگران رنگ درمان، استفاده از روش ها و داروهاي قراردادي که براي درمان اين بيماري ها توسط متخصصين مربوطه تجويز مي شود را توصيه مي کنند و معتقدند هيچ دارو و درماني نبايد جايگزين تجويز پزشک متخصص شود. پزشکان در زمينه پرتوهاي رنگي اثرات بسيار مفيد و ماندگاري را در درمان افسردگي و بي حوصلگي يافتند. مشاهدات آنها نشان مي دهد که تاثير پرتوها بر تسکين دردهاي عصبي، تنظيم ساعات خواب و اختلالات ناشي از افسردگي بسيار وسيع و قابل تامل است. در سال 1942 در روسیه، دانشمندان دریافتند که رنگ قرمز اعصاب سمپاتیک را تحریک مینماید و رنگ سفید و آبی اعصاب پاراسمپاتیک را تحریک میکند. سایرتحقیقات نشان داد که برخی رنگها ترشح هورمونها را تحریک و برخی رنگها، آن را مهار میکنند. همچنین رنگها بر روی برخی بیماریها موثرند. علائم برخی بیماریها مانند سرخک، هنگامی که بیمار در اتاقی با پنجره دارای شیشههای قرمز قرار میگیرد کاهش مییابد. همچنین بیمار ملانکولی(نوعی از افسردگی)هم پس از قرار گرفتن در همین اتاق بهتر میشود. درد و افسردگی در مواجهه با نورهای رنگی و فلاشزننده کاهش مییابد. این روشها میتوانند تولید مواد شیمیایی را در مغز تغییر دهند و اثرات مثبتی بر بهبودی بیماران داشتهباشند. امروزه دانشمندان معتقدند که مغز به رنگهای متنوع نور پاسخهای متفاوتی میدهد. آنها دریافتند که با این روش میتوان اختلالات خواب و تغییرات خلق و رفتار را درمان کرد.نورهای سفید مات یا بنفش میتواند آرامش را به انسان القا کند و استرس و دردهای مزمن را کاهش دهد. تحقیقات در سال 1948 با استفاده از دستگاه لکتروانسفالوگرام نشان داد که این امواج میتوانند حالت هیپنوز(نوعیآرامشذهن) را به مغز القا کنند. باید گفت که نورها و رنگها آثار مهمیبر روی زندگی مادارند. در سال 1878 دکتر " ادوین ربیت " کتابی در مورد اصول نور و رنگ نوشت، که در آن روشهای متفاوتی را برای استفاده از رنگ در درمان شرح داده است. در سال 1993 یک کتاب مرجع به نام "دائرهالمعارفاسپکتروکرومتری" توسط دانشمند هندی "دینشاهقادیالی" منتشر شد. این اثر به عنوان پایه رنگ درمانی مدرن شناخته شد و به زبان های انگلیسی و فرانسه نیز ترجمه شد. پژوهش های اخیر نشان داده است محبوبترین رنگها بین عامه مردم غرب رنگ آبی است. پس از آن رنگ سرخ است. نفرت انگیزترین رنگ، بنا به تحقیق روانشناسی به نام گرنجر از دانشگاه دورهام، رنگ زرد است. چندی پیش در انستیتوی هنرهای معاصر لندن، درون سه تالار را سه رنگ متفاوت زدند و در هر سه آنها تعدادی اسبابهای بازی فكری قرار دادند. حاصل این كه پس از چند روز افرادی كه در تالار زرد رنگ گرد میآمدند، همه اسبابهای بازیهای فكری آن تالار را یا شكستند یا دزدیدند، ولی چنان پدیدهها در دو تالار دیگر اتفاق نیفتاد. هیچ توضیحی برای چنان رفتار ناپسند به غیر از رنگ تالار یافت نشد. این دستاورد پژوهشی زمینه فرضیه پردازیهای روانشناختی و جامعه شناختی شده و از جمله آنها یكی این است كه تعداد و چگونگی تبهكاری در هر خیابان شهر، بستگی به رنگ نور چراغهای آن خیابان دارد. پاسخ قطعی به این گونه مسائل نظری را پژوهش های بیشتر عرضه خواهند كرد. مسئلهای جدا از رنگها ولی مربوط به آنها این است كه تنها رنگها نیستند كه بر ما نفوذ دارند و آثار گوناگونی بر ما میگذارند، بلکه شكل شیء نیز بیتردید آثاری بر انسان دارد. اشكال اشیاء مختلف، دلالت بر تولید آثاری با ریشههای عمیق روانی بر انسان دارند، و آنگاه كه اشكال اشیاء را با رنگها پیوسته میكنیم یا به طریقی ربط میدهیم، كل موضوع پیچیدگی و شگفتی بیشتر مییابد. تئوگیمبل كه یكی از مشهورترین رنگ درمانگران انگلستان است در تحقیقی كه روی 1100 آدم بالغ در انگلستان انجام داده گزارش میدهد كه نه تنها بیشتر مردم رنگ آبی را به رنگهای دیگر ترجیح میدهند بلكه رنگها و شكلهای اشیاء را به طرقی شگفتانگیز به یكدیگر ربط میدهند. واكنش ما به رنگ، به احتمال زیاد واكنشی عاطفی است، در حالی كه واكنش ما به شكل، واكنشی فكری است. روانشناسی مشهور به نام دیوید كتس در تحقیقی كلاسیك، از گروهی كودك خواست كه دوایری سبز رنگ را با مجموعهای از دوایر سرخ رنگ و مثلثهای سبز رنگ كنار هم بچینند. كودكان بیدرنگ هر شكل را كنار شكل همرنگ آن گذاشتند یا به عبارت دیگر اشیاء را با رنگ آنها طبقهبندی كردند. او همین آزمایش را با گروهی بزرگسال انجام داد و دید كه هر یك از افراد گروه، پیش از طبقهبندی میپرسد كه اشیاء در دسترس را باید براساس شكل یا رنگ آنها طبقهبندی كند. با وجود دست آوردهای فراوان در این حیطه باید اعتراف کرد که همچنان سوالاتی بی پاسخ مانده اند و شیوه های غیر علمی در بسیاری از مراکز به کار گرفته می شوند که بیشتر جنبه ی کلاه برداری دارند. به امید آنکه درک بهتری از رنگها ( این نعمتهای الهی) داشته باشیم و فواید آنها را بهتر کشف کنیم. منابع: آیتالهی، حبیبالله.(۱۳۸۴). مبانی هنرهای تجسمی ، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت).
ایتن، هانس.(۱۳۷۰). کتاب رنگ ، ترجمه محمد حسین حلیمی، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
شی جی وا، هی داشی.(۱۳۷۷). همنشینی رنگها، راهنمای خلاقیت در ترکیب رنگها ،ترجمه فریال دهدشتی شاهرخ و ناصر پورپیرار، تهران، نشر کارنگ.
لوشر، ماکس.(۱۳۷۲). روانشناسی رنگها ، ترجمه ویدا ابیزاده، تهران، انتشارات درسا.
مساح، عطا و فریدون اخوان ثالث.(۱۳۷۳). مقدمهای بر هنر درمانی ، تهران، موسسه خدماتی فرهنگی رَسا.
ویلز، پاولین.(۱۳۷۵). رنگ درمانی ، ترجمه مرجان فرجی، تهران، انتشارات دُرسا. سوادی ، فتح الله (1385) رنگ درمانی . انتشارات چکامه. در این مقاله از وب سایت salamat.ir و viewzone.com/luscher.html و کتاب فنگ شویی (انتشارات حوض نقره) نیز استفاده شده است. محقق : صهبا جمشیدی
|
